# Chọn tiết diện dây và aptomat cho tủ điện nhà máy

> Trình tự tính từ dòng làm việc tới sụt áp rồi mới ra tiết diện, phối hợp aptomat với dòng ngắn mạch, và vì sao chọn aptomat theo kW động cơ là sai.

URL: https://ndtex.vn/chon-tiet-dien-day-va-aptomat-cho-tu-dien-nha-may/
Cập nhật: 2026-09-09T11:39:58+07:00

Cách chọn phổ biến nhất trong xưởng là nhìn công suất động cơ rồi lấy một aptomat "cùng cỡ". Cách đó bỏ qua ba yếu tố, và mỗi yếu tố đều đủ để làm hỏng phương án.

## Trình tự đúng

- Dòng làm việc — tính từ công suất, điện áp, hệ số công suất và hiệu suất của tải. Với động cơ, lấy thẳng dòng ghi trên nhãn.

- Hệ số đồng thời — không phải mọi tải cùng chạy hết công suất một lúc. Áp cho tuyến chung, không áp cho nhánh riêng của một máy.

- Điều kiện lắp đặt — cáp đi trong ống, trong máng kín hay trên thang cáp; nhiệt độ môi trường; số sợi chạy chung. Mỗi điều kiện đều làm giảm khả năng tải của cùng một tiết diện.

- Sụt áp — theo chiều dài tuyến. Đây là yếu tố thường quyết định tiết diện ở nhà xưởng lớn, chứ không phải dòng.

Chọn tiết diện là giá trị lớn hơn giữa kết quả tính theo dòng và kết quả tính theo sụt áp.

## Vì sao sụt áp hay quyết định

Một tuyến dài vài trăm mét tới xưởng phụ có thể đủ dòng nhưng sụt áp quá mức. Hậu quả không phải cháy dây mà là động cơ ở cuối tuyến khởi động khó, chạy nóng và mô-men yếu — những triệu chứng dễ bị đổ cho động cơ.

Vì sao sụt áp hay quyết định

## Aptomat: ba thông số, không phải một

Thông sốÝ nghĩaSai lầm hay gặp

Dòng định mứcDòng làm việc liên tụcChọn theo kW thay vì theo dòng nhãn

Dòng cắt ngắn mạchDòng lớn nhất cắt được an toànBỏ qua, chọn loại rẻ cho tủ gần trạm biến áp

Đặc tính cắtỨng xử với dòng khởi độngDùng đặc tính cho tải thuần trở với động cơ

Dòng cắt ngắn mạch là thông số hay bị bỏ nhất. Nó phụ thuộc vị trí lắp trong lưới: càng gần máy biến áp thì dòng ngắn mạch có thể xảy ra càng lớn. Một aptomat không đủ khả năng cắt sẽ hỏng chính nó khi sự cố, thay vì bảo vệ được mạch.

Đặc tính cắt quyết định aptomat có nhảy oan khi động cơ khởi động không. Chọn đặc tính dành cho tải thuần trở rồi lắp cho động cơ là nguyên nhân của những lần "aptomat nhảy mà không tìm ra lỗi".

## Ba lớp bảo vệ khác nhau

Aptomat bảo vệ dây dẫn. Rơ-le nhiệt bảo vệ động cơ. Thiết bị chống dòng rò bảo vệ người. Ba việc khác nhau, không thay thế cho nhau, và thiếu cái nào thì thiếu đúng lớp đó.

Aptomat: ba thông số, không phải một

## Kiểm tra sau khi lắp

- Đo dòng thực tế từng pha ở tải đầy, so với dòng định mức aptomat và với dòng nhãn động cơ.

- Đo điện áp tại đầu tải khi máy khởi động, xác nhận sụt áp trong giới hạn.

- Kiểm siết lại toàn bộ đầu cốt sau vài tuần chạy — mối nối lỏng là nguyên nhân cháy tủ phổ biến nhất.