# Lập kế hoạch sản xuất: MRP và điều độ khi đơn hàng thay đổi

> Cơ chế MRP từ nhu cầu và định mức, vai trò thời gian chờ, vì sao MRP cho kết quả sai khi tồn kho lệch, và điều độ khi có đơn xen ngang.

URL: https://ndtex.vn/lap-ke-hoach-san-xuat-mrp-va-dieu-do-khi-don-hang-thay-doi/
Cập nhật: 2026-09-09T11:39:58+07:00

MRP chạy ra một danh sách mua hàng, phòng mua đặt theo, và ba tuần sau xưởng vẫn thiếu vật tư. Vấn đề gần như luôn nằm ở dữ liệu đầu vào chứ không ở thuật toán.

## MRP làm gì

Từ nhu cầu sản phẩm cuối, MRP đi ngược qua định mức nguyên vật liệu để tính ra cần bao nhiêu từng thành phần, trừ đi tồn kho hiện có và các đơn đã đặt, rồi đề xuất mua hoặc sản xuất phần thiếu — có tính thời gian chờ để lùi ngày đặt.

Ba dữ liệu quyết định kết quả: nhu cầu, định mức, tồn kho. Sai một trong ba thì đầu ra sai, và MRP không có cách nào tự phát hiện.

## Vì sao kết quả hay sai

Nguyên nhânBiểu hiện

Tồn kho sổ lệch tồn thựcĐề xuất mua thiếu hoặc thừa, không rõ quy luật

Định mức không tính hao hụtLuôn thiếu một chút, đều đặn

Thời gian chờ đặt saiHàng về trễ dù đặt đúng theo hệ thống

Đơn hàng chưa được nhậpNhu cầu thấp hơn thực tế

Phế phẩm không ghi nhậnTồn sổ cao hơn tồn thật

Hàng đầu là nguyên nhân phổ biến nhất, và nó không sửa được bằng phần mềm. Kiểm kê định kỳ theo vòng — mỗi tuần kiểm một nhóm nhỏ thay vì mỗi năm kiểm toàn bộ — là cách giữ tồn sổ khớp tồn thật mà không phải dừng sản xuất.

Vì sao kết quả hay sai

## Thời gian chờ là số thật, không phải cam kết

Thời gian chờ nhập vào hệ thống nên lấy từ lịch sử giao hàng thực tế của nhà cung cấp, không lấy từ con số họ cam kết. Nếu nhà cung cấp cam kết bốn tuần nhưng thực tế trung bình sáu tuần, đặt bốn tuần trong hệ thống nghĩa là mọi đơn đều trễ hai tuần một cách có hệ thống.

## Tồn an toàn không sửa được dữ liệu sai

Cách xử lý thường gặp khi MRP hay sai là nâng tồn an toàn lên. Nó giấu triệu chứng bằng tiền, và giấu luôn nguyên nhân. Tồn an toàn nên dùng cho biến động thật của nhu cầu và thời gian giao, không dùng để bù cho dữ liệu không chính xác.

Thời gian chờ là số thật, không phải cam kết

## Điều độ và đơn xen ngang

MRP lập kế hoạch ở tầm tuần và tháng. Điều độ xử lý tầm ngày và ca, và đó là nơi đơn xen ngang được giải quyết.

Ba nguyên tắc thực dụng:

- Bảo vệ nút thắt. Đơn xen ngang chen vào công đoạn nút thắt làm mất năng lực của cả chuyền, không chỉ của công đoạn đó.

- Gộp theo nhóm đổi mẫu. Xếp các đơn cùng nhóm cạnh nhau để giảm số lần chuyển đổi.

- Có quy tắc ưu tiên công khai. Nếu không, thứ tự sẽ do ai gọi to nhất quyết định, và không ai dự đoán được ngày giao.

Mỗi lần xen ngang nên được ghi lại kèm lý do. Sau vài tháng, danh sách đó cho thấy nguyên nhân gốc — thường là dự báo kém hoặc cam kết giao hàng vượt năng lực.