# Máy đo độ dày, độ cứng và độ nhám: dùng lúc nào

> Ba phép đo hay gặp khi nghiệm thu gia công và lớp phủ: nguyên lý, chuẩn bị bề mặt, và điều kiện làm sai kết quả.

URL: https://ndtex.vn/may-do-do-day-do-cung-va-do-nham-dung-luc-nao/
Cập nhật: 2026-09-09T11:39:58+07:00

Ba phép đo này đều nhanh và đều dễ cho kết quả sai nếu bỏ qua chuẩn bị. Chúng cũng là ba phép đo hay xuất hiện trong tranh chấp nghiệm thu nhất.

## Đo độ dày lớp phủ

Nguyên lý phụ thuộc nền: nền từ tính và nền không từ tính dùng hai chế độ khác nhau, và nhiều máy tự nhận biết.

Ba điều kiện cho kết quả đúng:

- Hiệu chuẩn trên chính loại nền đó trước khi đo, bằng tấm chuẩn đi kèm máy.

- Bề mặt sạch — bụi hoặc màng dầu cộng vào kết quả.

- Đo nhiều điểm và ghi cả giá trị nhỏ nhất, không chỉ trung bình.

Đo ở mép và góc là bắt buộc, vì đó là chỗ mỏng nhất và cũng là nơi ăn mòn bắt đầu.

## Đo độ cứng

Có nhiều thang đo khác nhau, mỗi thang dùng mũi đâm và tải khác nhau, phù hợp với dải độ cứng và loại chi tiết khác nhau. Quy đổi giữa các thang chỉ là gần đúng, nên bản vẽ ghi thang nào thì đo bằng thang đó.

Đo độ cứng

Điều kiệnẢnh hưởng

Bề mặt không phẳng hoặc nhámKết quả thấp và phân tán

Chi tiết mỏngĐo xuyên qua, đọc cả nền đỡ bên dưới

Chi tiết congCần hệ số hiệu chỉnh theo bán kính

Đo quá gần mép hoặc gần vết đo trướcVật liệu đã biến dạng, kết quả sai

Chi tiết không kê vữngKết quả thấp do chi tiết lún khi ấn

Với lớp thấm bề mặt, đo độ cứng bề mặt không cho biết chiều sâu lớp cứng. Muốn biết phải cắt mẫu và đo theo mặt cắt — một lớp cứng quá mỏng sẽ bong khi chịu tải dù độ cứng bề mặt đạt.

## Đo độ nhám

Máy đo kéo một đầu dò qua bề mặt và tính các thông số từ biên dạng thu được. Thông số hay dùng nhất mô tả độ lệch trung bình của biên dạng.

Ba lưu ý:

- Hướng đo phải vuông góc với vết gia công, vì độ nhám dọc và ngang vết dao khác nhau nhiều.

- Chiều dài lấy mẫu phải phù hợp với mức nhám dự kiến.

- Đo nhiều vị trí — một điểm không đại diện cho cả bề mặt.

Hướng đo là lỗi hay gặp nhất và cho ra kết quả tốt hơn thực tế nếu đo dọc theo vết dao.

## Ghi vào biên bản

Ghi đủ để người khác lặp lại được: thiết bị và mã hiệu chuẩn, thang đo hoặc thông số, vị trí đo trên chi tiết, số điểm, giá trị từng điểm. Chỉ ghi một con số trung bình là mở đường cho tranh cãi khi bên kia đo lại ở vị trí khác và ra số khác.

Đo độ nhám