# Tiện, phay hay cắt dây: chọn phương pháp theo chi tiết

> Bảng chọn giữa tiện, phay, khoan doa, cắt dây và cắt laser theo hình dạng, vật liệu và dung sai cần đạt — kèm những chi tiết bắt buộc phải cắt dây vì không đ�

URL: https://ndtex.vn/tien-phay-hay-cat-day-chon-phuong-phap-theo-chi-tiet/
Cập nhật: 2026-09-09T11:39:58+07:00

Cùng một chi tiết có thể làm bằng ba cách với giá chênh nhau nhiều lần. Chọn phương pháp không phải việc của xưởng gia công — họ sẽ chọn cái họ có máy — mà là việc của người đặt hàng, vì nó quyết định cả giá lẫn thời gian.

## Hình dạng quyết định trước tiên

Câu hỏi đầu tiên rất đơn giản: chi tiết có tròn xoay không?

Có — trục, bạc, bích tròn, ống — thì tiện là phương pháp gốc. Phôi quay, dao đứng yên, mọi bề mặt tròn xoay hình thành trong một lần gá. Đó là lý do một cái bạc lót rẻ hơn nhiều so với một chi tiết cùng khối lượng nhưng hình hộp.

Không — tấm, hộp, chi tiết có mặt phẳng và hốc — thì phay. Phôi đứng yên, dao quay và chạy theo đường.

Chi tiết vừa tròn xoay vừa có hốc bên hông cần cả hai, hoặc một máy tiện có dao động lực và trục C để làm cả hai trong một lần gá. Số lần gá là thứ đáng đếm: mỗi lần gá lại là một lần sai số vị trí cộng thêm.

## Khi tiện và phay không đủ

Ba tình huống buộc phải chuyển phương pháp:

Khi tiện và phay không đủ

- Vật liệu đã tôi cứng. Dao cắt gọt thông thường không ăn được. Phải mài hoặc cắt dây.

- Góc trong sắc cạnh. Dao phay có bán kính, nên hốc phay luôn có góc lượn bằng bán kính dao. Cần góc vuông thật thì phải cắt dây.

- Chi tiết quá mỏng hoặc quá nhỏ để kẹp. Lực kẹp và lực cắt làm biến dạng chi tiết. Cắt dây không có lực cắt cơ học.

## Bảng chọn

Phương phápHợp vớiGiới hạn

TiệnChi tiết tròn xoay, sản lượng bất kỳKhông làm được mặt không tròn xoay

PhayMặt phẳng, hốc, chi tiết dạng hộpGóc trong luôn có bán kính bằng dao

Khoan – doaLỗ chính xác, lỗ lắp chốtChỉ làm lỗ, cần lỗ mồi đúng vị trí

MàiSau tôi, cần bề mặt mịn và dung sai chặtLượng dư nhỏ, chậm, đắt

Cắt dâyThép đã tôi, biên dạng phức tạp, góc sắcChỉ cắt xuyên suốt theo biên dạng, chậm

Cắt laserTấm, sản lượng lớn, biên dạng 2DMép có vùng ảnh hưởng nhiệt, hạn chế chiều dày

## Vật liệu đổi luật chơi

Thép cacbon thường dễ cắt gọt. Thép không gỉ dai và bám dao, cần tốc độ cắt thấp hơn và dao chuyên dụng, nên giá gia công cao hơn ở cùng hình dạng. Nhôm cắt nhanh nhưng dễ biến dạng khi kẹp mỏng. Gang giòn, cho phoi vụn, mòn dao theo kiểu khác.

Bảng chọn

Khi hỏi giá, nói rõ mác vật liệu chứ không chỉ nói "thép" — chênh lệch giữa hai mác có thể lớn hơn chênh lệch giữa hai phương pháp.

## Sản lượng quyết định phần còn lại

Một chi tiết duy nhất: chọn phương pháp cần ít đồ gá nhất, kể cả khi thời gian máy lâu hơn. Chi phí làm đồ gá không chia được cho ai.

Hàng chục tới hàng trăm chi tiết: lúc này đồ gá và chương trình bắt đầu chia được, nên phương pháp nhanh hơn trên máy thắng, dù chuẩn bị lâu hơn.

Sản lượng lớn và biên dạng 2D: cắt laser hoặc dập gần như luôn rẻ hơn phay, và chênh lệch càng lớn khi số lượng tăng.