# Truy xuất nguồn gốc trong sản xuất: mã lô và điểm ghi nhận

> Thiết kế mã lô, các điểm bắt buộc phải quét trên chuyền, và chi phí của việc truy xuất quá thô khi phải thu hồi.

URL: https://ndtex.vn/truy-xuat-nguon-goc-trong-san-xuat-ma-lo-va-diem-ghi-nhan/
Cập nhật: 2026-09-09T11:39:58+07:00

Khách hàng báo một lô hàng có vấn đề. Câu hỏi đầu tiên là lô đó dùng nguyên liệu nào, chạy trên máy nào, ca nào. Nếu không trả lời được thì phạm vi thu hồi là toàn bộ sản lượng của khoảng thời gian nghi ngờ.

## Truy xuất giải quyết ba câu hỏi

- Truy ngược — sản phẩm này làm từ nguyên liệu lô nào, trên máy nào, ai làm.

- Truy xuôi — lô nguyên liệu này đã đi vào những sản phẩm nào, đã giao cho ai.

- Xác định phạm vi — khi có vấn đề, cần thu hồi bao nhiêu.

Câu thứ hai là câu quyết định chi phí một lần thu hồi, và cũng là câu khó nhất nếu không thiết kế từ đầu.

## Độ mịn của lô

Độ mịnChi phí ghi nhậnPhạm vi thu hồi khi có lỗi

Theo thángRất thấpCả tháng sản xuất

Theo ngàyThấpMột ngày

Theo caTrung bìnhMột ca

Theo lô nguyên liệuCao hơnĐúng phần dùng lô đó

Đây là bài toán đánh đổi trực tiếp: ghi nhận mịn hơn tốn công hơn mỗi ngày, nhưng thu hẹp phạm vi thu hồi rất nhiều khi sự cố xảy ra. Chọn mức theo giá trị sản phẩm và hậu quả của một lần thu hồi.

Độ mịn của lô

## Điểm ghi nhận trên chuyền

Không cần quét ở mọi công đoạn. Bốn điểm là đủ cho phần lớn nhà máy:

- Nhập nguyên liệu — gắn mã lô cho từng lô nhận.

- Bắt đầu một mẻ sản xuất — ghi nguyên liệu lô nào vào mẻ nào.

- Công đoạn có trộn hoặc chia — đây là chỗ quan hệ giữa lô vào và lô ra thay đổi, và là chỗ bắt buộc phải ghi.

- Đóng gói và xuất hàng — nối mã lô với khách hàng và số chứng từ.

Điểm thứ ba là điểm quan trọng nhất. Ở chỗ trộn, nhiều lô vào thành một lô ra; ở chỗ chia, một lô vào thành nhiều lô ra. Bỏ sót ghi nhận tại đây làm đứt chuỗi truy xuất dù mọi điểm khác đều đầy đủ.

## Thiết kế mã lô

Mã lô nên tự nó mang thông tin ngày và ca, để đọc được bằng mắt khi cần mà không phải tra hệ thống. Nhưng đừng nhồi quá nhiều thông tin vào mã — phần còn lại để trong bản ghi.

Điểm ghi nhận trên chuyền

Mã phải in được lên sản phẩm hoặc bao bì theo cách còn đọc được sau vận chuyển và bảo quản.

## Thử trước khi cần

Diễn tập truy xuất mỗi năm một lần: chọn ngẫu nhiên một sản phẩm đã xuất, truy ngược về nguyên liệu, rồi truy xuôi xem lô nguyên liệu đó còn đi vào đâu. Đặt giới hạn thời gian, ví dụ bốn giờ.

Cuộc diễn tập này luôn tìm ra chỗ đứt chuỗi, và tìm ra lúc không có sự cố thì rẻ hơn rất nhiều.