Hệ thống hơi hiếm khi hỏng theo cách gây chú ý. Nó rò rỉ dần qua những cái bẫy hơi kẹt mở, và không ai biết vì hơi thoát vào đường nước ngưng chứ không phun ra ngoài.
Bẫy hơi làm gì
Bẫy hơi xả nước ngưng ra khỏi hệ và giữ hơi lại. Hai chức năng đối nghịch nhau, và mọi kiểu bẫy đều là một cách thoả hiệp giữa chúng.
Bẫy hỏng theo hai kiểu, hậu quả rất khác nhau:
- Kẹt mở — hơi thoát liên tục sang đường nước ngưng. Không có dấu hiệu bên ngoài, thiết bị vẫn chạy bình thường, nhưng đây là thất thoát năng lượng liên tục.
- Kẹt đóng — nước ngưng ứ lại trong thiết bị, làm giảm truyền nhiệt và gây búa nước. Kiểu này có triệu chứng rõ nên được phát hiện sớm.
Kiểu nguy hiểm về chi phí là kiểu thứ nhất, chính vì nó không có triệu chứng.
Kiểm bẫy hơi
| Cách kiểm | Phát hiện |
|---|---|
| Nghe bằng ống nghe công nghiệp | Tiếng hơi thổi liên tục là dấu hiệu kẹt mở |
| Ảnh nhiệt | So nhiệt độ trước và sau bẫy; chênh lệch bất thường |
| Quan sát đầu xả | Với bẫy xả ra ngoài, hơi phun liên tục là hỏng |
| Sờ đường nước ngưng | Nóng bất thường là dấu hiệu có bẫy đang xả hơi |
Lập danh mục toàn bộ bẫy hơi trong nhà máy, đánh số, và kiểm theo chu kỳ. Một nhà máy có vài chục bẫy mà chưa từng kiểm gần như chắc chắn có một tỉ lệ đang hỏng.
Bảo ôn
Một mét ống hơi trần ở nhiệt độ vận hành mất nhiệt liên tục suốt thời gian hệ thống chạy. Nhân với tổng chiều dài đường ống và số giờ vận hành trong năm, con số trở nên đáng kể.
Chiều dày bảo ôn chọn theo nhiệt độ môi chất và đường kính ống. Nhưng trước khi tính chiều dày tối ưu, hãy đi dọc tuyến ống tìm những chỗ đã mất bảo ôn: van, mặt bích, chỗ vừa sửa xong không hoàn nguyên. Những điểm đó tổn thất trên mỗi mét lớn hơn nhiều so với đoạn ống thẳng.
Ba việc theo thứ tự
- Kiểm và thay bẫy hơi hỏng — hoàn vốn nhanh nhất.
- Hoàn nguyên bảo ôn ở van và mặt bích — rẻ, làm được ngay.
- Thu hồi nước ngưng về nồi hơi — nước ngưng còn nóng và đã xử lý, bỏ đi là bỏ cả nhiệt lẫn hoá chất.
Việc thứ ba đòi hỏi đầu tư nhưng thường là cơ hội lớn nhất trong hệ hơi, vì nó tiết kiệm đồng thời nhiên liệu, nước và hoá chất xử lý nước.
Câu hỏi thường gặp
Bẫy hơi hỏng kiểu nào nguy hiểm về chi phí hơn?
Kẹt mở. Khi đó hơi thoát liên tục sang đường nước ngưng mà không có dấu hiệu bên ngoài nào, thiết bị vẫn chạy bình thường, nên không ai phát hiện. Kẹt đóng thì ngược lại: nước ngưng ứ lại làm giảm truyền nhiệt và gây búa nước, triệu chứng rõ nên được xử lý sớm.
Kiểm bẫy hơi bằng cách nào đơn giản nhất?
Nghe bằng ống nghe công nghiệp và sờ đường nước ngưng. Tiếng hơi thổi liên tục qua bẫy là dấu hiệu kẹt mở; đường nước ngưng nóng bất thường cũng vậy. Ảnh nhiệt cho kết quả rõ hơn khi so nhiệt độ trước và sau bẫy. Quan trọng là có danh mục đánh số toàn bộ bẫy và kiểm theo chu kỳ.
Nên bắt đầu tiết kiệm ở hệ hơi từ đâu?
Từ việc kiểm và thay bẫy hơi hỏng, vì đó là khoản hoàn vốn nhanh nhất và không cần đầu tư lớn. Kế đến là hoàn nguyên bảo ôn ở van, mặt bích và những chỗ vừa sửa xong bị bỏ trần — tổn thất trên mỗi mét ở đó lớn hơn nhiều so với đoạn ống thẳng. Thu hồi nước ngưng là bước sau, cần đầu tư nhưng lợi ích lớn nhất.
