Máy phát chọn đúng tổng công suất lắp đặt nhưng sập mỗi khi máy nén khí khởi động. Lỗi không ở máy phát — ở cách tính.
Dòng khởi động quyết định
Động cơ khi khởi động rút dòng lớn hơn nhiều lần dòng làm việc. Lưới điện quốc gia hấp thụ được cú sốc đó vì công suất nguồn rất lớn so với tải. Máy phát thì không: công suất của nó cùng cỡ với tải, nên cú khởi động làm điện áp và tần số sụt sâu.
Vì thế công suất máy phát phải tính theo động cơ lớn nhất khởi động trên nền tải đang chạy, không theo tổng công suất lắp đặt.
Ba cách giảm yêu cầu công suất
- Khởi động mềm hoặc biến tần cho động cơ lớn — giảm dòng khởi động đáng kể, cho phép chọn máy phát nhỏ hơn.
- Phân tải theo thứ tự — không cho toàn bộ tải đóng cùng lúc khi có điện trở lại; chia thành các nhóm đóng cách nhau vài giây.
- Bỏ tải không thiết yếu khỏi mạch máy phát — điều hoà văn phòng, chiếu sáng khu không dùng.
Cách thứ hai gần như miễn phí và thường bị bỏ qua. Một bộ điều khiển đóng tải theo nhóm rẻ hơn nhiều so với chênh lệch giá giữa hai cấp máy phát.
Chọn ATS
| Thông số | Cần xem |
|---|---|
| Dòng định mức | Theo tổng tải chuyển mạch, có dự phòng |
| Thời gian chuyển | Vài giây là bình thường; tải nhạy cần UPS |
| Kiểu chuyển | Có khoảng trung tính để tránh đóng hai nguồn cùng lúc |
| Chế độ thử | Chạy thử máy phát có tải mà không cắt điện lưới |
| Điều khiển bằng tay | Bắt buộc có, cho tình huống bộ điều khiển hỏng |
Tải nào cần UPS
Máy phát mất vài giây để khởi động và ATS mất thêm thời gian chuyển. Trong khoảng đó, mọi thứ đều mất điện. Những tải không chịu được:
- Máy chủ, hệ thống điều khiển, PLC đang chạy chu trình.
- Máy đang gia công chi tiết — mất điện giữa chừng có thể hỏng cả chi tiết lẫn dao.
- Hệ thống báo cháy và an ninh.
Với các tải này, UPS bắc cầu qua khoảng thời gian chờ máy phát, và máy phát lo phần chạy dài.
Vận hành và bảo trì
Máy phát dự phòng hỏng nhiều nhất vì không được chạy. Ắc quy hết, nhiên liệu biến chất, gioăng khô, hệ làm mát rò rỉ — tất cả xảy ra khi máy đứng yên nhiều tháng.
- Chạy thử định kỳ, và chạy có tải chứ không chạy không tải; chạy không tải kéo dài gây đóng muội trong động cơ diesel.
- Kiểm ắc quy và bộ sạc — nguyên nhân số một khiến máy phát không khởi động khi cần.
- Kiểm mức và chất lượng nhiên liệu; dầu diesel để lâu bị lắng nước và sinh vi sinh vật.
- Ghi nhật ký mỗi lần chạy thử.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không tính máy phát theo tổng công suất lắp đặt?
Vì cú khởi động của động cơ lớn nhất mới là điều kiện khắc nghiệt nhất. Động cơ khởi động rút dòng lớn hơn nhiều lần dòng làm việc; lưới quốc gia hấp thụ được vì công suất nguồn rất lớn, còn máy phát có công suất cùng cỡ với tải nên điện áp và tần số sụt sâu. Phải tính theo động cơ lớn nhất khởi động trên nền tải đang chạy.
Có cách nào giảm công suất máy phát cần mua không?
Ba cách. Lắp khởi động mềm hoặc biến tần cho động cơ lớn để giảm dòng khởi động. Phân tải đóng theo nhóm cách nhau vài giây thay vì đóng đồng loạt — cách này gần như miễn phí và hay bị bỏ qua. Và loại tải không thiết yếu ra khỏi mạch máy phát ngay từ khi thiết kế.
Vì sao máy phát dự phòng hay không khởi động được khi cần?
Vì nó không được chạy. Ắc quy hết điện là nguyên nhân số một, kế đến là nhiên liệu biến chất do để lâu, gioăng khô và hệ làm mát rò rỉ. Chạy thử định kỳ có tải là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất; chạy không tải kéo dài lại gây đóng muội trong động cơ diesel nên không thay thế được.
