Thông số đầu tiên người bán đưa ra thường là đường kính gia công lớn nhất. Nó ít khi là thông số quyết định — phần lớn nhà máy mua máy quá lớn so với chi tiết họ thật sự làm.
Bốn thông số kích thước
- Đường kính gia công lớn nhất — giới hạn ngoài, nhưng chi tiết gần giới hạn thường chạy rất chậm.
- Đường kính lỗ trục chính — quyết định phôi thanh lớn nhất luồn qua được. Với sản xuất từ phôi thanh, đây mới là thông số quan trọng nhất.
- Khoảng cách hai mũi tâm — chiều dài chi tiết dài nhất.
- Hành trình bàn dao — quyết định vùng gia công thực tế, thường nhỏ hơn con số quảng cáo.
Cách chọn đúng: liệt kê các chi tiết thật sự sẽ làm, lấy kích thước lớn nhất, cộng dự phòng vừa phải. Máy lớn hơn nhu cầu không chỉ đắt hơn mà còn tốn điện và chiếm mặt bằng.
Công suất và tốc độ
Công suất trục chính quyết định chiều sâu cắt và lượng chạy dao đạt được, tức là năng suất. Tốc độ quay lớn nhất quan trọng với chi tiết nhỏ và vật liệu mềm; với thép và chi tiết lớn thì mô-men ở tốc độ thấp mới là thứ cần xem.
Đọc biểu đồ công suất theo tốc độ, không chỉ đọc con số công suất đỉnh — nhiều máy chỉ đạt công suất danh nghĩa ở dải tốc độ hẹp.
Trục C và dao động lực
| Nhu cầu | Cấu hình |
|---|---|
| Chỉ tiện tròn xoay | Máy tiện cơ bản |
| Có khoan lỗ dọc tâm | Máy cơ bản, khoan bằng ụ sau |
| Khoan lỗ lệch tâm, phay rãnh trên mặt đầu | Cần trục C và dao động lực |
| Gia công cả hai đầu không tháo phôi | Cần trục chính phụ |
Trục C và dao động lực làm tăng giá đáng kể. Chúng đáng tiền khi thay được một lần gá trên máy phay — mỗi lần gá lại là thời gian, là sai số vị trí, và là một chỗ chờ giữa hai máy.
Chi phí ẩn
- Mâm cặp và ống kẹp cho từng cỡ phôi.
- Dao và đầu kẹp dao, thường là khoản lớn và bị bỏ ngoài báo giá máy.
- Bộ cấp phôi thanh nếu sản xuất loạt.
- Phần mềm lập trình và người biết dùng.
- Hệ thống tưới nguội và xử lý phoi.
Khi so hai báo giá, quy về cùng phạm vi. Máy rẻ hơn thường là máy không kèm bộ dao, và chênh lệch thật nhỏ hơn nhiều so với con số ban đầu.
Kiểm khi nghiệm thu
Gia công một chi tiết mẫu của chính mình, đo lại toàn bộ kích thước có dung sai, và chạy lặp nhiều lần để xem độ ổn định giữa các chi tiết. Một chi tiết đạt không chứng minh được gì; ba mươi chi tiết liên tiếp cùng đạt mới nói lên máy dùng được.
Câu hỏi thường gặp
Thông số nào quan trọng nhất khi mua máy tiện CNC?
Tuỳ cách sản xuất. Với gia công từ phôi thanh, đường kính lỗ trục chính là thông số quyết định vì nó giới hạn phôi luồn qua được. Với gia công từ phôi rời thì khoảng cách hai mũi tâm và hành trình bàn dao quan trọng hơn. Đường kính gia công lớn nhất là con số người bán đưa ra trước nhưng ít khi là yếu tố quyết định.
Khi nào cần trục C và dao động lực?
Khi chi tiết có lỗ lệch tâm, rãnh hoặc mặt phẳng cần phay ngay trên máy tiện. Chúng làm tăng giá đáng kể nhưng đáng tiền nếu thay được một lần gá trên máy phay — mỗi lần gá lại là thêm thời gian, thêm sai số vị trí và thêm một điểm chờ giữa hai máy trong chuyền.
Nghiệm thu máy tiện CNC nên làm thế nào?
Gia công chi tiết mẫu của chính mình chứ không dùng mẫu của người bán, đo lại mọi kích thước có dung sai, rồi chạy lặp liên tục nhiều chục chi tiết để xem độ ổn định. Một chi tiết đạt không chứng minh được gì; điều cần biết là sai lệch giữa chi tiết đầu và chi tiết thứ ba mươi có nằm trong dung sai không.
