Máy cũ rẻ hơn một nửa và chạy được ngay. Rủi ro không nằm ở chỗ nó có chạy hay không lúc xem hàng, mà ở chỗ sau sáu tháng có còn phụ tùng để thay hay không.
Ba câu hỏi trước khi đi xem
- Dòng máy này còn được sản xuất không, và hãng còn cung cấp phụ tùng bao lâu nữa?
- Ở Việt Nam có ai sửa được nó không?
- Bộ điều khiển có còn được hỗ trợ không, hay đã là thế hệ không lập trình lại được?
Câu thứ ba là câu giết chết nhiều thương vụ máy cũ. Một máy cơ khí tốt với bộ điều khiển đã ngừng hỗ trợ là một máy chỉ dùng được tới lần hỏng board đầu tiên.
Kiểm cơ khí
| Bộ phận | Kiểm gì | Dấu hiệu xấu |
|---|---|---|
| Dẫn hướng, ray trượt | Độ mòn, vết xước | Rơ khi lắc, vết mòn thành rãnh |
| Trục chính | Độ đảo, tiếng ồn khi quay | Đảo lớn, tiếng rít hoặc gằn |
| Vít me, đai ốc bi | Độ rơ khi đảo chiều | Khoảng chết lớn, không bù được bằng phần mềm |
| Thân máy | Vết nứt, vết hàn sửa | Có mối hàn ở kết cấu chịu lực |
| Hệ thuỷ lực | Rò rỉ, nhiệt độ dầu | Vết dầu cũ khắp nơi, dầu đen |
Độ rơ vít me là chỉ số quan trọng nhất với máy công cụ, vì nó quyết định độ chính xác đạt được và việc thay bộ vít me thường tốn bằng một phần đáng kể giá máy.
Kiểm điện và điều khiển
- Mở tủ điện: dây có bị chắp vá không, có thiết bị nào đã thay bằng loại khác không.
- Có bản sao chương trình PLC và tham số biến tần không.
- Màn hình HMI còn hiển thị đủ, phím còn ăn không.
- Thử toàn bộ chức năng an toàn: nút dừng, cửa che, liên động.
Tủ điện chắp vá là dấu hiệu máy đã qua nhiều lần sửa chữa tình thế, và cũng là thứ khiến người sau không sửa được vì không còn khớp bản vẽ.
Chạy thử với vật liệu thật
Không nhận kết quả chạy thử bằng mẫu của người bán. Mang vật liệu và chi tiết của mình, chạy liên tục ít nhất vài chục chu kỳ, đo lại kích thước để xem độ ổn định giữa chi tiết đầu và chi tiết cuối.
Hồ sơ
Với thiết bị thuộc diện kiểm định an toàn, việc chuyển về lắp đặt tại vị trí mới thuộc nhóm kiểm định bất thường — phải kiểm định lại trước khi vận hành, và chi phí đó nên tính vào giá mua.
Với máy nhập khẩu, kiểm tra trước các quy định hiện hành về nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng, vì có ràng buộc về tuổi thiết bị và hồ sơ kèm theo.
Câu hỏi thường gặp
Chi tiết nào quyết định giá trị thật của máy công cụ cũ?
Độ rơ của vít me và tình trạng dẫn hướng. Hai thứ này quyết định độ chính xác máy còn đạt được, và chúng không sửa được bằng phần mềm. Thay bộ vít me hoặc cạo lại băng máy thường tốn một phần đáng kể giá máy, nên phải kiểm kỹ trước khi thương lượng chứ không phát hiện sau khi đã chuyển tiền.
Vì sao bộ điều khiển cũ là rủi ro lớn?
Vì một máy cơ khí còn tốt nhưng dùng bộ điều khiển đã ngừng hỗ trợ chỉ dùng được tới lần hỏng board đầu tiên. Khi đó lựa chọn còn lại là tìm linh kiện trên thị trường đồ cũ hoặc thay toàn bộ hệ điều khiển, và phương án thứ hai thường tốn gần bằng giá mua máy.
Máy cũ có phải kiểm định lại khi chuyển về không?
Với thiết bị thuộc danh mục có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động thì có. Tháo lắp lại tại vị trí mới thuộc nhóm kiểm định bất thường, cùng nhóm với sau sửa chữa lớn. Tem còn hạn của chủ cũ không có giá trị cho vị trí mới, và chi phí kiểm định nên được tính vào giá mua khi so sánh phương án.
