Máy mới về, xưởng tìm chỗ trống để đặt. Sau vài lần như vậy, vật liệu đi zigzag khắp xưởng và không ai nhớ vì sao lại thành ra thế.
Bắt đầu từ dòng vật liệu
Vẽ đường đi của vật liệu từ lúc nhập tới lúc xuất, trên mặt bằng thật, theo tỉ lệ. Đo tổng quãng đường. Đây là con số duy nhất cần để biết bố trí hiện tại tốt hay không.
Ba kiểu bố trí cơ bản:
- Theo quy trình — gom máy cùng loại vào một khu. Linh hoạt, hợp với nhiều loại sản phẩm và lô nhỏ. Vật liệu đi nhiều.
- Theo sản phẩm — xếp máy theo thứ tự công đoạn. Vật liệu đi ngắn nhất, hợp với sản lượng lớn ít chủng loại. Kém linh hoạt.
- Theo ô — nhóm máy đủ làm trọn một họ sản phẩm. Cân bằng giữa hai kiểu trên.
Khoảng cách
| Khu vực | Yêu cầu |
|---|---|
| Lối đi chính | Đủ cho phương tiện vận chuyển lớn nhất, có tránh nhau |
| Vùng thao tác quanh máy | Đủ cho người đứng làm việc thoải mái |
| Vùng bảo trì | Đủ để mở cửa tủ, rút chi tiết dài ra khỏi máy |
| Lối thoát hiểm | Không bao giờ bị hàng hoá chắn |
| Quanh tủ điện | Đủ để thao tác an toàn trước tủ |
Vùng bảo trì là vùng hay bị lấn nhất. Máy đặt sát tường trông gọn cho tới ngày cần rút trục ra và phát hiện không đủ chỗ — lúc đó phải tháo cả cụm hoặc di chuyển máy.
Đánh dấu trên sàn
Kẻ vạch phân định lối đi, vùng đặt vật liệu chờ, vùng thành phẩm, vùng hàng lỗi. Vạch sàn là biện pháp rẻ nhất giữ cho bố trí không bị lấn dần.
Vùng hàng lỗi phải tách riêng và nhìn ra ngay. Hàng lỗi để lẫn với hàng chờ là rủi ro trực tiếp cho khách hàng.
Những gì phải tính trước khi đặt máy
- Đường điện, khí nén, nước tới vị trí đó.
- Khả năng chịu tải của nền, nhất là với máy nặng hoặc có rung.
- Đường vào để đưa máy tới vị trí, và đường ra khi cần thay.
- Thông gió và hút cục bộ nếu công đoạn phát sinh hơi hoặc bụi.
- Ánh sáng đủ cho thao tác.
Điểm thứ ba hay bị bỏ. Đưa máy vào được không có nghĩa là đưa ra được, vì sau khi lắp xong thường có thêm thiết bị khác chắn đường.
Thử trước bằng giấy
Trước khi di chuyển máy thật, dán băng dính trên sàn theo kích thước máy và đi thử các thao tác: vận hành, cấp phôi, lấy thành phẩm, mở tủ điện, kéo chi tiết dài ra. Một buổi làm việc này rẻ hơn nhiều so với dời máy lần thứ hai.
Câu hỏi thường gặp
Vùng nào quanh máy hay bị lấn nhất?
Vùng bảo trì. Máy đặt sát tường trông gọn gàng cho tới ngày cần rút trục hoặc chi tiết dài ra khỏi máy và phát hiện không đủ chỗ, khi đó phải tháo cả cụm hoặc di chuyển máy. Khi bố trí, tính cả không gian mở cửa tủ điện và rút chi tiết dài chứ không chỉ tính vùng người đứng vận hành.
Làm sao đánh giá bố trí mặt bằng hiện tại?
Vẽ đường đi của vật liệu từ lúc nhập tới lúc xuất trên mặt bằng theo tỉ lệ, rồi đo tổng quãng đường. Con số đó cho biết ngay bố trí có hợp lý không. Vật liệu đi zigzag qua lại nhiều lần là dấu hiệu máy đã được đặt theo chỗ trống thay vì theo thứ tự công đoạn.
Có cách nào thử bố trí trước khi di chuyển máy không?
Dán băng dính trên sàn theo đúng kích thước máy rồi đi thử các thao tác thực tế: vận hành, cấp phôi, lấy thành phẩm, mở tủ điện, kéo chi tiết dài ra. Một buổi làm việc này rẻ hơn rất nhiều so với chi phí và thời gian dừng sản xuất để dời máy lần thứ hai.
