Muốn biết OEE thì phải có dữ liệu, và câu hỏi thực tế là lấy dữ liệu đó từ đâu khi phần lớn máy trong xưởng không có cổng truyền thông nào.
Ba mức thu thập
Mức 1 — đếm bằng cảm biến ngoài. Gắn một cảm biến đếm sản phẩm ở đầu ra, một tín hiệu báo máy đang chạy hay dừng. Không đụng vào máy, không cần nhà cung cấp máy hỗ trợ, làm được với máy cũ nhất trong xưởng.
Mức 2 — đọc từ PLC của máy. Nếu máy có PLC, lấy sẵn các biến máy đã có: trạng thái, mã lỗi, số đếm. Chính xác hơn mức 1 và cho biết cả lý do dừng.
Mức 3 — tích hợp qua chuẩn truyền thông. Máy mới thường hỗ trợ sẵn một chuẩn công nghiệp. Đầy đủ nhất, nhưng phụ thuộc máy có hỗ trợ và nhà cung cấp có mở dữ liệu không.
Phần lớn nhà máy Việt Nam có cả ba loại máy cùng lúc, nên hệ thu thập phải chấp nhận trộn ba mức thay vì chờ đồng bộ.
Dữ liệu tối thiểu để tính OEE
| Thành phần | Cần dữ liệu |
|---|---|
| Khả dụng | Thời gian kế hoạch, thời gian dừng và lý do dừng |
| Hiệu năng | Số lượng sản xuất, nhịp lý thuyết của máy |
| Chất lượng | Số lượng đạt và số lượng lỗi |
Ba con số: thời gian, số lượng, số lỗi. Mọi thứ khác là bổ sung. Nhiều dự án chết vì cố thu thập bốn mươi biến ngay từ đầu.
Lý do dừng phải phân loại được
Tổng thời gian dừng không nói được gì để hành động. Cần biết dừng vì hỏng máy, vì đổi mẫu, vì chờ nguyên liệu hay vì thiếu người. Cách rẻ nhất là một màn hình nhỏ tại máy để người vận hành chọn lý do khi dừng — danh sách ngắn, khoảng tám tới mười mục, bấm một lần.
Tần suất lấy mẫu
Với OEE, lấy mẫu theo phút là đủ. Lấy theo giây tạo ra lượng dữ liệu lớn hơn nhiều mà không cải thiện quyết định nào. Chỉ những ứng dụng chẩn đoán rung hoặc chất lượng theo chu kỳ mới cần tần suất cao.
Bắt đầu bằng một chuyền
Chọn một chuyền, làm đủ ba con số, treo bảng kết quả ngay tại chuyền đó cho tổ nhìn thấy. Chạy ba tháng, sửa danh sách lý do dừng theo thực tế, rồi mới nhân rộng.
Triển khai cả nhà máy cùng lúc nghĩa là mọi sai sót trong thiết kế danh sách lý do dừng đều được nhân lên, và dữ liệu ba tháng đầu thường phải bỏ đi.
Câu hỏi thường gặp
Máy cũ không có PLC thì thu thập dữ liệu thế nào?
Dùng cảm biến ngoài: một cảm biến đếm sản phẩm ở đầu ra và một tín hiệu báo máy đang chạy hay dừng, ví dụ lấy từ tiếp điểm phụ của công-tắc-tơ động cơ chính. Cách này không đụng vào máy, không cần nhà cung cấp hỗ trợ, và đủ để tính cả ba thành phần của OEE.
Cần thu thập bao nhiêu biến là đủ?
Ba con số là đủ để bắt đầu: thời gian dừng kèm lý do, số lượng sản xuất, và số lượng lỗi. Với chừng đó tính được đầy đủ OEE. Nhiều dự án số hoá thất bại vì cố thu thập vài chục biến ngay từ đầu, dẫn tới hạ tầng phức tạp, chi phí cao và không ai dùng tới phần lớn dữ liệu.
Lý do dừng nên phân loại thế nào?
Một danh sách ngắn khoảng tám tới mười mục, do chính tổ sản xuất đặt tên, chọn bằng một lần bấm trên màn hình đặt tại máy. Tổng thời gian dừng không cho biết phải làm gì; chỉ khi tách được dừng do hỏng máy, do đổi mẫu, do chờ nguyên liệu hay do thiếu người thì mới biết nên xử lý cái nào trước.
