Báo giá cho một chi tiết đơn chiếc thường làm người mua ngạc nhiên. Lý do nằm ở chỗ phần lớn chi phí không phải thời gian máy cắt gọt.
Các đầu mục
- Phôi — vật liệu cộng phần dư gia công. Với chi tiết nhỏ, đây thường là khoản nhỏ nhất.
- Lập trình và chuẩn bị — đọc bản vẽ, lập quy trình, viết chương trình. Không phụ thuộc số lượng.
- Gá đặt — làm đồ gá nếu cần, căn chỉnh lần đầu. Cũng không phụ thuộc số lượng.
- Thời gian máy — khoản duy nhất tỉ lệ với số lượng.
- Dao cụ hao mòn.
- Nhiệt luyện, xử lý bề mặt nếu có, thường đặt ngoài và có phí tối thiểu theo mẻ.
- Kiểm tra — đo và lập biên bản, tăng theo số kích thước có dung sai.
Vì sao chi tiết đầu đắt
| Khoản | Chi tiết thứ 1 | Chi tiết thứ 10 |
|---|---|---|
| Lập trình, chuẩn bị | Gánh toàn bộ | Chia cho 10 |
| Đồ gá | Gánh toàn bộ | Chia cho 10 |
| Thời gian máy | Như nhau | Như nhau |
| Phôi | Như nhau | Như nhau, có thể rẻ hơn khi mua nhiều |
Hệ quả thực tế: nếu biết chắc sẽ cần lại chi tiết đó, đặt hai hoặc ba cái ngay lần đầu thường rẻ hơn nhiều so với đặt lại từng cái. Chi phí lưu kho một chi tiết nhỏ gần như bằng không so với chi phí lập trình lại.
Cách giảm giá mà không giảm chất lượng
- Nới dung sai ở chỗ không lắp ghép. Đây là đòn bẩy lớn nhất và không tốn gì.
- Cho phép góc lượn ở hốc trong, để phay được thay vì phải cắt dây.
- Chọn vật liệu dễ cắt nếu yêu cầu cơ tính cho phép.
- Gửi cả chi tiết đối tiếp để xưởng hiểu chỗ nào thật sự quan trọng.
- Gộp nhiều chi tiết vào một đơn để chia phí chuẩn bị và phí tối thiểu của nhiệt luyện.
Tự làm hay đặt ngoài
Tự làm rẻ hơn khi xưởng đã có máy phù hợp đang nhàn rỗi, chi tiết đơn giản, và không cần nhiệt luyện hay xử lý bề mặt. Ba điều kiện phải cùng đúng.
Đặt ngoài hợp lý khi chi tiết cần thiết bị mình không có, cần dung sai chặt hơn máy mình đạt được, hoặc khi thời gian máy của mình đang là nút thắt của sản xuất — lúc đó giờ máy dùng để làm chi tiết thay thế là giờ máy lấy khỏi đơn hàng.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nên đặt nhiều hơn một chi tiết thay thế?
Vì phí lập trình, chuẩn bị và đồ gá không phụ thuộc số lượng — chi tiết đầu gánh toàn bộ, còn từ chi tiết thứ hai trở đi gần như chỉ còn phí phôi và thời gian máy. Nếu biết chắc sẽ cần lại, đặt hai hoặc ba cái ngay lần đầu rẻ hơn nhiều so với đặt lại, trong khi chi phí lưu kho gần như bằng không.
Cách nào giảm giá gia công hiệu quả nhất?
Nới dung sai ở những kích thước không tham gia lắp ghép. Đây là đòn bẩy lớn nhất và không tốn gì, vì mỗi bậc dung sai siết chặt thường đổi luôn phương pháp gia công. Kế đến là cho phép góc lượn ở hốc trong để phay được thay vì phải cắt dây, và gửi kèm chi tiết đối tiếp để xưởng biết chỗ nào thật sự quan trọng.
Khi nào nên tự gia công thay vì đặt ngoài?
Khi ba điều kiện cùng đúng: xưởng đã có máy phù hợp đang nhàn rỗi, chi tiết đơn giản không cần thiết bị chuyên dụng, và không cần nhiệt luyện hay xử lý bề mặt. Nếu thời gian máy của mình đang là nút thắt sản xuất thì tự làm là lấy giờ máy khỏi đơn hàng, và khoản đó thường lớn hơn tiền tiết kiệm được.
