OEE của nhà máy là 82%, nghe rất tốt. Nhưng trong đó có một máy 45% đang là nút thắt của cả chuyền, và con số trung bình che nó đi hoàn toàn.
Ba thành phần
Khả dụng = thời gian chạy thực tế chia thời gian kế hoạch. Mất ở đây do hỏng máy, đổi mẫu, chờ nguyên liệu, chờ người.
Hiệu năng = sản lượng thực tế chia sản lượng lý thuyết trong thời gian chạy. Mất ở đây do máy chạy chậm hơn nhịp thiết kế và do dừng vặt.
Chất lượng = sản phẩm đạt chia tổng sản phẩm làm ra. Mất do phế phẩm và do hàng phải làm lại.
OEE = khả dụng × hiệu năng × chất lượng. Vì là tích số nên ba con số 90% cho ra OEE khoảng 73% — điều làm nhiều người bất ngờ lần đầu tính.
Sáu tổn thất
| Thành phần | Tổn thất |
|---|---|
| Khả dụng | Hỏng máy; đổi mẫu và điều chỉnh |
| Hiệu năng | Dừng vặt và chạy không tải; chạy chậm hơn nhịp |
| Chất lượng | Phế phẩm khi khởi động; phế phẩm trong quá trình |
Nhóm hiệu năng là nhóm khó thấy nhất. Dừng vặt vài chục giây mỗi lần không ai ghi vào sổ, nhưng cộng lại trong ca có thể lớn hơn cả một lần hỏng máy dài.
Ba cái bẫy khi tính
Bẫy trung bình. OEE của cả nhà máy là con số cho ban giám đốc, không dùng để cải tiến. Tính riêng cho từng máy hoặc từng chuyền, và tập trung vào nút thắt.
Bẫy thời gian kế hoạch. Nếu loại bỏ khỏi mẫu số mọi thứ không mong muốn — nghỉ ăn, bảo trì kế hoạch, không có đơn hàng — thì OEE sẽ đẹp mà không phản ánh gì. Định nghĩa thời gian kế hoạch một lần, viết ra, và giữ nguyên.
Bẫy nhịp lý thuyết. Nếu lấy nhịp lý thuyết là tốc độ thực tế đang chạy thì hiệu năng luôn xấp xỉ 100%. Nhịp lý thuyết phải là nhịp thiết kế của máy.
Thu thập số liệu
- Thời gian dừng và lý do — màn hình nhỏ tại máy, danh sách lý do ngắn, bấm một lần.
- Sản lượng — cảm biến đếm ở đầu ra, không đếm tay.
- Số lỗi — ghi tại điểm kiểm, gắn với ca và máy.
Không cần đo tất cả các máy. Bắt đầu với nút thắt, vì cải thiện ở đó mới làm tăng sản lượng cả chuyền; cải thiện ở máy không phải nút thắt chỉ tạo thêm bán thành phẩm chờ.
Dùng OEE để làm gì
Giá trị của OEE không nằm ở con số mà ở phân rã: mất bao nhiêu ở khả dụng, bao nhiêu ở hiệu năng, bao nhiêu ở chất lượng. Ba con số đó chỉ thẳng vào việc cần làm, và chúng thường chỉ vào ba phòng ban khác nhau.
So sánh OEE giữa hai nhà máy khác nhau gần như vô nghĩa, vì cách định nghĩa thời gian kế hoạch và nhịp lý thuyết khác nhau. So với chính mình qua thời gian mới có ý nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao ba con số 90% lại cho OEE chỉ 73%?
Vì OEE là tích số của ba thành phần chứ không phải trung bình cộng. Khả dụng 90% nhân hiệu năng 90% nhân chất lượng 90% cho ra khoảng 73%. Điều này khiến nhiều người bất ngờ lần đầu tính, và cũng giải thích vì sao cải thiện đồng thời cả ba thành phần cho kết quả lớn hơn nhiều so với tập trung vào một.
OEE toàn nhà máy có dùng để cải tiến được không?
Không. Đó là con số cho ban giám đốc theo dõi xu hướng. Trung bình che mất máy yếu: OEE nhà máy 82% có thể chứa một máy 45% đang là nút thắt của cả chuyền. Để cải tiến, tính OEE riêng cho từng máy hoặc từng chuyền, và tập trung nguồn lực vào nút thắt.
Cái bẫy nào hay gặp nhất khi tính OEE?
Định nghĩa thời gian kế hoạch quá hẹp. Nếu loại khỏi mẫu số mọi thứ không mong muốn — nghỉ giữa ca, bảo trì kế hoạch, thời gian không có đơn hàng — thì OEE sẽ rất đẹp mà không phản ánh gì. Định nghĩa một lần, viết ra thành văn bản, và giữ nguyên qua các kỳ để so sánh có ý nghĩa.
