Xưởng ồn tới mức phải hét mới nghe nhau, và giải pháp duy nhất là phát nút tai. Đó là biện pháp cuối cùng trong danh sách, được dùng như biện pháp đầu tiên.
Mức tiếp xúc phụ thuộc cả thời gian
Tác hại của tiếng ồn phụ thuộc mức ồn và thời gian tiếp xúc. Mức càng cao thì thời gian cho phép càng ngắn, và quan hệ này không tuyến tính — tăng vài đơn vị đo có thể cắt thời gian cho phép đi một nửa.
Hệ quả thực tế: một công việc ồn trong hai giờ có thể chấp nhận được, còn cũng mức đó suốt tám giờ thì không. Luân phiên công việc là một biện pháp thật, không phải cách né tránh.
Đo ở đâu
| Loại đo | Vị trí | Dùng để |
|---|---|---|
| Đo môi trường | Lưới điểm trên mặt bằng xưởng | Lập bản đồ ồn, tìm nguồn |
| Đo tại vị trí làm việc | Ngang tầm tai người vận hành | Đánh giá tiếp xúc |
| Đo cá nhân | Thiết bị đeo trên người cả ca | Mức tiếp xúc thật của một người |
Đo cá nhân cho kết quả đúng nhất với người di chuyển nhiều trong ca, vì mức ồn thay đổi theo vị trí và theo công việc họ làm.
Thứ tự ưu tiên biện pháp
Xử lý tại nguồn — hiệu quả nhất và bền nhất:
- Bảo trì đúng: ổ mòn, khớp lệch tâm và cánh mất cân bằng đều làm tăng ồn.
- Thay bộ phận gây ồn: van xả khí nén là nguồn ồn phổ biến và có loại tiêu âm rẻ tiền.
- Giảm tốc độ hoặc dùng biến tần khi công nghệ cho phép.
- Cách rung khỏi nền và khỏi kết cấu — rung truyền qua kết cấu biến cả sàn thành màng phát âm.
Xử lý trên đường truyền — khi không xử lý được tại nguồn:
- Vỏ bọc cách âm cho máy ồn nhất.
- Vách ngăn giữa khu ồn và khu còn lại.
- Vật liệu hút âm trên trần và tường để giảm phản xạ.
- Tách khu ồn ra xa khu có nhiều người.
Bảo hộ cá nhân — cuối cùng, và chỉ khi hai nhóm trên đã làm hết. Nút tai và chụp tai chỉ có tác dụng khi đeo đúng và đeo suốt; tháo ra vài phút trong ca làm giảm hiệu quả bảo vệ rất nhiều.
Rung toàn thân và rung cục bộ
Rung truyền qua tay khi dùng dụng cụ cầm tay, và rung truyền qua toàn thân khi ngồi trên xe nâng hoặc máy rung. Cả hai đều có giới hạn tiếp xúc theo thời gian.
Biện pháp: chọn dụng cụ có tay cầm giảm chấn, bảo trì để dụng cụ không rung hơn mức cần, luân phiên công việc, và với xe thì ghế giảm chấn cùng bảo dưỡng hệ treo.
Đưa vào chương trình
Đo định kỳ, lập bản đồ ồn và cập nhật khi có thay đổi thiết bị hoặc bố trí. Khám sức khoẻ định kỳ có kiểm thính lực cho người làm ở khu ồn — phát hiện sớm suy giảm thính lực là mục đích của toàn bộ chương trình, vì tổn thương này không hồi phục.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao luân phiên công việc là biện pháp thật?
Vì tác hại phụ thuộc cả mức ồn lẫn thời gian tiếp xúc, và quan hệ này không tuyến tính — mức càng cao thì thời gian cho phép càng ngắn rất nhanh. Một công việc ồn trong hai giờ có thể chấp nhận được trong khi cũng mức đó suốt tám giờ thì không, nên giảm thời gian tiếp xúc là biện pháp có hiệu lực thực sự.
Nên đo tiếng ồn ở đâu?
Tuỳ mục đích. Đo theo lưới điểm trên mặt bằng để lập bản đồ ồn và tìm nguồn; đo ngang tầm tai tại vị trí làm việc để đánh giá tiếp xúc; và đo cá nhân bằng thiết bị đeo cả ca cho người di chuyển nhiều. Cách cuối cho kết quả đúng nhất với mức tiếp xúc thật của từng người.
Nút tai có phải giải pháp không?
Là biện pháp cuối cùng, chỉ dùng khi đã làm hết các biện pháp tại nguồn và trên đường truyền. Nó chỉ bảo vệ khi đeo đúng và đeo suốt ca; tháo ra vài phút làm giảm hiệu quả rất nhiều. Xử lý tại nguồn — bảo trì đúng, lắp tiêu âm cho van xả khí nén, cách rung khỏi nền — vừa bền vừa có lợi cho cả xưởng.
