Bơm thuỷ lực là thiết bị quyết định chi phí điện của cả trạm nguồn. Chọn theo giá mua thường dẫn tới trả nhiều hơn qua hoá đơn điện trong vài năm.
Ba loại
Bơm bánh răng — đơn giản nhất, rẻ nhất, chịu bẩn tốt nhất. Dải áp trung bình, hiệu suất vừa phải, ồn hơn hai loại kia. Lưu lượng cố định.
Bơm cánh gạt — êm hơn bánh răng, hiệu suất tốt hơn ở dải áp trung bình. Nhạy với nhiễm bẩn hơn. Có loại biến lưu lượng.
Bơm piston — dải áp cao nhất, hiệu suất cao nhất, và quan trọng nhất là có loại biến lưu lượng điều chỉnh theo nhu cầu. Đắt nhất và đòi hỏi dầu sạch nhất.
Bảng chọn
| Điều kiện | Hướng chọn |
|---|---|
| Áp trung bình, tải đơn giản, ngân sách hạn chế | Bánh răng |
| Cần êm, áp trung bình | Cánh gạt |
| Áp cao | Piston |
| Máy có nhiều thời gian chờ giữa các chu kỳ | Piston biến lượng |
| Môi trường bẩn, khó giữ dầu sạch | Bánh răng |
Vì sao bơm biến lượng tiết kiệm
Với bơm lưu lượng cố định, khi máy không cần dầu thì toàn bộ lưu lượng vẫn được bơm ra và phải xả về thùng qua van an toàn. Toàn bộ năng lượng đó chuyển thành nhiệt trong dầu.
Hai hậu quả cùng lúc: tốn điện, và dầu nóng lên nên phải làm mát — tức tốn thêm điện nữa.
Bơm biến lượng giảm lưu lượng khi hệ không cần, nên gần như không có phần xả bỏ. Chênh lệch càng lớn khi máy có nhiều thời gian chờ trong chu kỳ.
Khi nào chênh lệch đủ bù đầu tư
Ước lượng bằng ba số: tỉ lệ thời gian máy ở trạng thái chờ trong một chu kỳ, số giờ chạy mỗi năm, và công suất động cơ bơm. Máy ép có chu kỳ giữ khuôn dài, máy có nhiều thao tác định vị chậm — đó là các trường hợp tỉ lệ chờ cao và bơm biến lượng đáng tiền.
Ngược lại, máy chạy liên tục ở lưu lượng gần như không đổi thì bơm cố định là lựa chọn đúng.
Bốn điều kiện lắp đặt cho tuổi thọ bơm
- Đường hút phải thoáng. Lọc hút quá mịn hoặc tắc gây xâm thực — bọt khí hình thành rồi vỡ, bào mòn bề mặt bơm rất nhanh.
- Thùng dầu đủ lớn để dầu có thời gian tách bọt và toả nhiệt trước khi được hút lại.
- Ống hút ngập đủ sâu và cách đáy thùng để không hút cặn.
- Đúng chiều quay — chạy ngược chiều làm hỏng bơm rất nhanh, và đây là lỗi hay gặp sau khi đấu lại động cơ.
Dấu hiệu bơm sắp hỏng
Tiếng rít cao và thay đổi theo tải là dấu hiệu xâm thực. Lưu lượng giảm dần ở cùng tốc độ là mòn khe hở trong. Dầu nóng bất thường không giải thích được bằng tải là dấu hiệu rò rỉ trong tăng lên.
Trong cả ba trường hợp, kiểm tra độ sạch dầu trước khi kết luận bơm hỏng — nhiễm bẩn là nguyên nhân gốc của phần lớn hỏng hóc bơm thuỷ lực.
Câu hỏi thường gặp
Bơm biến lượng đáng tiền khi nào?
Khi máy có nhiều thời gian chờ trong chu kỳ. Với bơm cố định, lúc hệ không cần dầu thì toàn bộ lưu lượng vẫn phải xả về thùng qua van an toàn và chuyển thành nhiệt, vừa tốn điện vừa buộc phải làm mát. Máy ép có chu kỳ giữ khuôn dài là trường hợp điển hình đáng đầu tư bơm biến lượng.
Xâm thực ở bơm thuỷ lực do đâu?
Do đường hút bị cản trở khiến áp suất tại cửa hút giảm tới mức tạo bọt khí trong dầu; bọt vỡ khi vào vùng áp cao và bào mòn bề mặt kim loại. Nguyên nhân thường gặp là lọc hút quá mịn hoặc đã tắc, ống hút quá nhỏ, hoặc mức dầu trong thùng thấp. Dấu hiệu nhận biết là tiếng rít cao thay đổi theo tải.
Lưu lượng bơm giảm dần là hỏng gì?
Thường là mòn khe hở làm kín bên trong bơm, khiến rò rỉ trong tăng lên nên lưu lượng ra giảm ở cùng tốc độ quay. Nguyên nhân gốc gần như luôn là nhiễm bẩn dầu: hạt cứng cào xước bề mặt và làm khe hở rộng dần. Kiểm độ sạch dầu trước khi thay bơm, nếu không bơm mới sẽ hỏng theo cùng cách.
