Kho vật tư có bốn loại dầu, và thợ lấy loại nào gần tay nhất khi cần châm thêm. Vài tháng sau, phớt xy-lanh rò rỉ hàng loạt. Không phải phớt kém — dầu sai nhóm phụ gia làm cao su trương nở.
ISO VG là độ nhớt, không phải chất lượng
Con số sau chữ ISO VG là cấp độ nhớt ở nhiệt độ chuẩn. Số càng lớn thì dầu càng đặc. Nó không nói gì về chất lượng hay nhóm phụ gia.
Chọn cấp độ nhớt theo khuyến cáo của nhà sản xuất thiết bị, có tính nhiệt độ môi trường. Dầu quá đặc gây khó khởi động và tăng tổn thất; quá loãng thì màng dầu không đủ dày và chi tiết chạm nhau.
Bốn nhóm không thay thế cho nhau
| Nhóm | Đặc điểm phụ gia | Dùng cho |
|---|---|---|
| Dầu thuỷ lực | Chống mài mòn, chống tạo bọt, tách nước | Bơm, van, xy-lanh |
| Dầu bánh răng | Chịu cực áp, chịu tải va đập | Hộp giảm tốc, bánh răng hở |
| Dầu máy nén | Bền oxy hoá ở nhiệt cao, ít tạo cặn | Máy nén khí trục vít, piston |
| Dầu truyền nhiệt | Ổn định nhiệt, dẫn nhiệt tốt | Hệ gia nhiệt tuần hoàn |
Phụ gia chịu cực áp trong dầu bánh răng có tính hoạt động cao — dùng nó trong hệ thuỷ lực có chi tiết đồng thau sẽ ăn mòn chi tiết đó. Đây là lý do các nhóm không hoán đổi được dù độ nhớt giống nhau.
Trộn hai loại là rủi ro
Phụ gia của hai nhà sản xuất khác nhau có thể phản ứng, tạo cặn hoặc triệt tiêu tác dụng của nhau. Nếu buộc phải đổi hãng, xả sạch và súc hệ thống chứ không châm chồng lên.
Quản lý trong kho
- Mỗi loại một mã, một chỗ, và ghi rõ dùng cho máy nào.
- Dụng cụ châm dầu riêng theo loại, đánh dấu màu — dùng chung ca châm là cách trộn dầu mà không ai biết.
- Phuy để nằm hoặc có mái che; nước mưa đọng ở nắp sẽ bị hút vào khi phuy nguội.
- Ghi ngày mở phuy; dầu đã mở lâu hút ẩm và nhiễm bẩn.
Lấy mẫu phân tích
Với thiết bị quan trọng, phân tích dầu định kỳ cho biết ba nhóm thông tin: độ nhớt còn đúng cấp không, nhiễm bẩn tới mức nào, và có hạt mài mòn kim loại nào bất thường không. Nhóm thứ ba là chẩn đoán tình trạng máy chứ không chỉ là chất lượng dầu — thành phần hạt kim loại chỉ ra chi tiết nào đang mòn.
Câu hỏi thường gặp
ISO VG cao hơn có tốt hơn không?
Không. ISO VG chỉ là cấp độ nhớt, không phải mức chất lượng. Dầu quá đặc so với khuyến cáo làm khó khởi động, tăng tổn thất ma sát và sinh nhiệt; quá loãng thì màng dầu không đủ dày. Chọn theo khuyến cáo của nhà sản xuất thiết bị, có tính tới nhiệt độ môi trường thực tế của xưởng.
Có thể dùng dầu bánh răng cho hệ thuỷ lực không?
Không nên, kể cả khi độ nhớt trùng nhau. Dầu bánh răng chứa phụ gia chịu cực áp có tính hoạt động cao, có thể ăn mòn chi tiết đồng thau trong bơm và van thuỷ lực. Bốn nhóm dầu công nghiệp khác nhau ở gói phụ gia chứ không chỉ ở độ nhớt, nên chúng không hoán đổi cho nhau.
Trộn dầu hai hãng khác nhau có sao không?
Có rủi ro. Gói phụ gia của hai hãng có thể phản ứng với nhau, tạo cặn hoặc làm mất tác dụng của nhau, và hậu quả chỉ lộ ra sau vài tháng. Khi đổi hãng, xả sạch và súc hệ thống trước khi nạp dầu mới thay vì châm chồng lên phần dầu cũ còn lại.
