Mở sổ bảo trì của một năm, phần lớn dòng ghi “máy lỗi, đã sửa”. Sổ đó chứng minh có người đã làm việc, nhưng không trả lời được câu hỏi nào — kể cả câu đơn giản nhất là máy nào hỏng nhiều nhất vì lý do gì.
Năm trường bắt buộc
- Thiết bị — mã máy, không phải tên gọi trong xưởng.
- Thời điểm dừng và thời điểm chạy lại — hai mốc, không phải một khoảng ước lượng.
- Hiện tượng — cái người vận hành thấy, mô tả bằng lời của họ.
- Nguyên nhân — chọn từ danh sách có sẵn.
- Việc đã làm và vật tư đã dùng.
Với năm trường này đã tính được MTBF, MTTR và chi phí bảo trì theo máy. Thêm trường nữa thì tốt, nhưng thêm quá nhiều khiến thợ bỏ không ghi và mất tất cả.
Hiện tượng và nguyên nhân là hai trường khác nhau
Đây là điểm quan trọng nhất và hay bị gộp. “Máy dừng giữa chừng” là hiện tượng. “Cảm biến vị trí bẩn” là nguyên nhân. Gộp hai thứ vào một ô làm mất khả năng nhóm dữ liệu, vì cùng một hiện tượng có thể do nhiều nguyên nhân và ngược lại.
Danh sách nguyên nhân nên ngắn, khoảng mười tới mười lăm mục, và do chính tổ bảo trì đặt tên. Danh sách chép từ tài liệu nước ngoài sẽ không ai chọn đúng.
Giờ chạy tại thời điểm hỏng
Trường này ít nơi ghi nhưng giá trị cao. Nó cho biết chi tiết hỏng sau bao nhiêu giờ vận hành, tức là dữ liệu để chuyển từ bảo trì theo lịch sang theo giờ chạy. Không có nó thì mọi chu kỳ bảo trì đều là phỏng đoán.
Nhóm dữ liệu để tìm nguyên nhân gốc
| Câu hỏi | Nhóm theo | Chỉ ra |
|---|---|---|
| Máy nào tốn nhất? | Thiết bị, tổng thời gian dừng | Ứng viên thay hoặc đại tu |
| Hỏng vì gì nhiều nhất? | Nguyên nhân | Vấn đề hệ thống, không phải máy lẻ |
| Sửa lâu vì sao? | Thời gian sửa và vật tư | Thiếu phụ tùng hay thiếu kỹ năng |
| Có lặp lại không? | Cùng máy, cùng nguyên nhân | Sửa triệu chứng chứ chưa sửa gốc |
Hàng cuối là hàng đáng xem nhất. Cùng một máy hỏng cùng một nguyên nhân bốn lần trong sáu tháng nghĩa là mỗi lần chỉ khắc phục triệu chứng.
Rà soát hằng tháng
Một buổi ngắn mỗi tháng với tổ bảo trì, xem ba nhóm dữ liệu trên, chọn một vấn đề lặp lại để xử lý tận gốc. Một vấn đề mỗi tháng, làm đến nơi, có giá trị hơn một danh sách hai mươi việc không ai làm.
Câu hỏi thường gặp
Hiện tượng và nguyên nhân có cần tách riêng không?
Có, và đây là điểm quan trọng nhất. Máy dừng giữa chừng là hiện tượng; cảm biến vị trí bẩn là nguyên nhân. Gộp vào một ô thì mất khả năng nhóm dữ liệu, vì cùng một hiện tượng có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Nguyên nhân nên chọn từ danh sách ngắn do chính tổ bảo trì đặt tên.
Vì sao nên ghi giờ chạy tại thời điểm hỏng?
Vì nó là dữ liệu duy nhất cho phép chuyển từ bảo trì theo lịch dương sang bảo trì theo giờ vận hành thật. Biết một chi tiết thường hỏng sau bao nhiêu giờ chạy thì đặt được chu kỳ thay đúng; không có nó thì mọi chu kỳ bảo trì đều là phỏng đoán và hoặc thay quá sớm hoặc quá muộn.
Dữ liệu bảo trì nên rà soát bao lâu một lần?
Hằng tháng, trong một buổi ngắn với tổ bảo trì. Xem máy nào tốn nhất, nguyên nhân nào lặp nhiều nhất, và trường hợp nào cùng máy cùng nguyên nhân tái diễn. Chọn đúng một vấn đề để xử lý tận gốc trong tháng — một vấn đề làm đến nơi có giá trị hơn danh sách hai mươi việc không ai làm.
