Dầu thuỷ lực nóng là triệu chứng, không phải bệnh. Nó nói rằng một phần năng lượng bơm ra đang bị chuyển thành nhiệt thay vì thành công có ích, và phần đó chính là tiền điện.
Nhiệt làm hỏng gì
- Giảm độ nhớt — màng dầu mỏng đi, rò rỉ trong tăng, hiệu suất giảm, và các bề mặt bắt đầu chạm nhau.
- Lão hoá dầu nhanh — tốc độ oxy hoá tăng mạnh theo nhiệt độ, dầu sinh cặn và axit.
- Hỏng gioăng phớt — cao su cứng lại và nứt, gây rò rỉ ngoài.
Ba tác động này củng cố lẫn nhau: rò rỉ trong tăng lại sinh thêm nhiệt, nên hệ thống nóng có xu hướng ngày càng nóng hơn.
Ba nguồn sinh nhiệt
| Nguồn | Dấu hiệu |
|---|---|
| Van an toàn xả liên tục | Đường về van an toàn nóng hơn hẳn phần còn lại |
| Tiết lưu để điều chỉnh tốc độ | Nóng đều theo thời gian chạy, thiết kế vốn vậy |
| Rò rỉ trong ở bơm, van, xy-lanh | Nóng tăng dần qua các tháng, kèm giảm tốc độ |
Nguồn thứ nhất là nguồn hay gặp nhất và cũng dễ sửa nhất. Bơm cố định chạy trong lúc máy chờ sẽ xả toàn bộ lưu lượng qua van an toàn, và toàn bộ năng lượng đó thành nhiệt.
Cách kiểm nhanh: dùng ảnh nhiệt hoặc sờ đường ống ở các vị trí khác nhau khi máy đang chờ. Chỗ nào nóng bất thường là chỗ đang tiêu tán năng lượng.
Thùng dầu quá nhỏ
Thùng dầu vừa là nơi chứa vừa là bộ tản nhiệt và nơi tách bọt khí. Thùng nhỏ khiến dầu quay vòng nhanh, không đủ thời gian nguội và tách bọt trước khi bị hút lại.
Ngoài thể tích, còn cần bề mặt thoáng để toả nhiệt. Thùng đặt sát tường hoặc bị che kín mất phần lớn khả năng tản nhiệt dù thể tích đủ.
Khi nào cần két làm mát
Khi đã xử lý các nguồn sinh nhiệt có thể loại bỏ mà nhiệt độ vẫn vượt ngưỡng cho phép của dầu và gioăng.
Thứ tự đúng: giảm nguồn sinh nhiệt trước, tăng khả năng tản nhiệt tự nhiên, rồi mới lắp két. Lắp két cho một hệ có van an toàn xả liên tục là làm mát cho một khoản lãng phí thay vì loại bỏ nó.
Theo dõi
- Lắp nhiệt kế trên thùng dầu, đọc được từ vị trí vận hành.
- Ghi nhiệt độ ở cùng thời điểm trong chu kỳ sản xuất, mỗi tuần một lần.
- Vẽ xu hướng — nhiệt độ tăng dần qua các tháng là dấu hiệu rò rỉ trong đang tăng.
- Đặt ngưỡng cảnh báo và ngưỡng dừng máy theo khuyến cáo của nhà sản xuất dầu và thiết bị.
Nhiệt độ dầu là chỉ số sức khoẻ tổng quát của hệ thuỷ lực. Một con số duy nhất, đo mỗi tuần, phát hiện được nhiều vấn đề trước khi chúng thành sự cố.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao hệ thuỷ lực nóng có xu hướng ngày càng nóng hơn?
Vì ba tác động củng cố lẫn nhau. Nhiệt làm giảm độ nhớt, độ nhớt thấp làm tăng rò rỉ trong qua các khe hở, và rò rỉ trong lại sinh thêm nhiệt. Cùng lúc đó dầu lão hoá nhanh hơn và gioăng cứng lại, làm rò rỉ tăng tiếp. Vì thế cần xử lý sớm thay vì chờ tới ngưỡng báo động.
Làm sao tìm ra chỗ sinh nhiệt trong hệ thuỷ lực?
Dùng ảnh nhiệt hoặc sờ đường ống ở các vị trí khác nhau khi máy đang ở trạng thái chờ. Chỗ nào nóng bất thường so với phần còn lại là chỗ đang tiêu tán năng lượng. Phổ biến nhất là đường về của van an toàn, dấu hiệu bơm đang xả toàn bộ lưu lượng trong lúc hệ không cần dầu.
Có nên lắp két làm mát ngay khi dầu nóng không?
Không nên là bước đầu tiên. Thứ tự đúng là giảm nguồn sinh nhiệt trước, tăng khả năng tản nhiệt tự nhiên của thùng dầu, rồi mới lắp két. Lắp két cho hệ có van an toàn xả liên tục là làm mát cho một khoản lãng phí điện thay vì loại bỏ nó, và hoá đơn điện vẫn nguyên.
