Chọn PLC theo bảng thông số thường dẫn tới một quyết định đúng về kỹ thuật và sai về vận hành. Câu hỏi quyết định không phải CPU nhanh bao nhiêu, mà là ai sẽ sửa nó lúc 2 giờ sáng.
Đếm I/O trước
Lập bảng: từng tín hiệu vào, từng tín hiệu ra, phân theo bốn loại — vào số, ra số, vào analog, ra analog. Cộng lại rồi cộng dự phòng.
Dự phòng bao nhiêu là hợp lý? Đủ để thêm vài cảm biến và vài cơ cấu mà không phải mua module mới. Máy nào cũng phát sinh thêm tín hiệu sau vài tháng vận hành — thường là cảm biến giám sát thêm cho một sự cố đã xảy ra.
Lưu ý số kênh analog: chúng đắt hơn nhiều so với kênh số, và một module analog thường có ít kênh, nên thiếu một kênh có thể phải mua cả module.
Chuẩn truyền thông
| Nhu cầu | Cần hỗ trợ |
|---|---|
| Đọc thông số biến tần, đồng hồ điện | Modbus RTU hoặc TCP |
| Đưa dữ liệu lên hệ thu thập | Ethernet, Modbus TCP |
| Nối HMI | Chuẩn của hãng hoặc chuẩn mở |
| Điều khiển đồng bộ nhiều trục | Ethernet công nghiệp thời gian thực |
Với phần lớn máy trong nhà máy vừa, hỗ trợ Modbus và Ethernet là đủ. Chuẩn thời gian thực chỉ cần khi có điều khiển đồng bộ, và nó kéo theo ràng buộc hệ sinh thái.
Yếu tố quyết định thật
Ba câu hỏi nên hỏi trước khi xem thông số kỹ thuật:
- Ai lập trình được hãng này trong vùng? Một PLC mạnh mà chỉ có nhà thầu ở thành phố khác biết dùng nghĩa là mọi sự cố đều chờ nửa ngày đường.
- Phụ tùng có sẵn không? Một module hỏng mà phải đặt hàng ba tuần là ba tuần dừng máy.
- Phần mềm lập trình có phí bản quyền không? Có hãng miễn phí, có hãng tính phí theo máy trạm — đây là khoản không nằm trong báo giá máy.
Nhà máy đã có sẵn PLC của một hãng nên cân nhắc kỹ trước khi thêm hãng thứ hai: mỗi hãng là một phần mềm, một bộ cáp nạp, một kho phụ tùng và một nhóm kỹ năng riêng.
Nguồn cấp và bảo vệ
Bộ nguồn 24V cấp cho PLC nên là loại công nghiệp, có dự phòng công suất, và nên có thiết bị chống quá áp phía trước. Đây là linh kiện hỏng nhiều nhất trong tủ điều khiển và cũng là linh kiện rẻ nhất — giữ một cái dự phòng trong kho là quyết định hiển nhiên.
Điều phải có trong hợp đồng
- Bản sao chương trình PLC ở định dạng mở được và sửa được.
- Bảng địa chỉ vào ra, có chú thích tiếng Việt.
- Sơ đồ đấu nối từng module.
- Mật khẩu bảo vệ chương trình, nếu có đặt.
Mục cuối hay bị quên và gây bế tắc thật: một chương trình bị khoá mà không ai có mật khẩu thì phải viết lại từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Chọn PLC nên xem thông số gì trước?
Trước khi xem thông số CPU, hãy trả lời ba câu: ai lập trình được hãng này trong vùng, phụ tùng có sẵn không, và phần mềm lập trình có tính phí bản quyền không. Một PLC mạnh mà chỉ nhà thầu ở tỉnh khác biết dùng nghĩa là mọi sự cố đều phải chờ, và đó là chi phí lớn hơn nhiều so với chênh lệch giá thiết bị.
Nên dự phòng bao nhiêu I/O?
Đủ để thêm vài cảm biến và cơ cấu mà không phải mua module mới, vì máy nào cũng phát sinh thêm tín hiệu sau vài tháng vận hành — thường là cảm biến giám sát thêm cho một sự cố đã xảy ra. Chú ý riêng kênh analog: chúng đắt hơn nhiều và một module có ít kênh, nên thiếu một kênh có thể phải mua cả module.
Vì sao phải lấy mật khẩu chương trình PLC?
Vì một chương trình bị khoá mà không ai có mật khẩu thì không sửa được, không sao lưu có ý nghĩa được, và khi cần thay đổi thì phải viết lại từ đầu. Đây là mục hay bị quên trong hợp đồng, cùng với bản sao chương trình ở định dạng mở được và bảng địa chỉ vào ra có chú thích.
