Thùng rác ở khu bảo trì có giẻ lau dính dầu, lõi lọc đã thay và vỏ hộp hoá chất. Cả ba đều là chất thải nguy hại, và cả ba đang nằm chung với vỏ hộp cơm.
Phân định
Chất thải nguy hại là chất thải có ít nhất một trong các tính chất nguy hại: dễ cháy, ăn mòn, độc, dễ phản ứng, lây nhiễm. Trong nhà máy sản xuất, các loại hay gặp:
- Dầu thải, dầu mỡ bôi trơn đã qua sử dụng.
- Giẻ lau, găng tay dính dầu hoặc hoá chất.
- Lõi lọc dầu, lọc khí đã dùng.
- Bao bì đựng hoá chất chưa được làm sạch.
- Ắc quy, pin, bóng đèn huỳnh quang.
- Mực in, dung môi thải.
- Bùn thải từ hệ xử lý nước thải, tuỳ thành phần.
Nguyên tắc dễ nhớ: thứ gì đã tiếp xúc với hoá chất nguy hại thì thừa hưởng tính nguy hại đó. Đây là lý do một chiếc giẻ lau — vốn là vải thường — trở thành chất thải nguy hại sau khi lau dầu.
Khu lưu giữ tạm
| Yêu cầu | Chi tiết |
|---|---|
| Có mái che, nền chống thấm | Không để nước mưa cuốn theo |
| Có gờ hoặc bể chống tràn | Với chất thải lỏng |
| Phân khu theo loại | Không để loại kỵ nhau cạnh nhau |
| Có dấu hiệu cảnh báo | Nhận biết được từ xa |
| Hạn chế tiếp cận | Chỉ người có nhiệm vụ |
| Thùng chứa có nhãn | Ghi loại chất thải và ngày bắt đầu lưu |
Ngày bắt đầu lưu là thông tin quyết định, vì có giới hạn thời gian lưu giữ tại cơ sở trước khi phải chuyển giao.
Chuyển giao
Chỉ chuyển cho đơn vị có giấy phép xử lý đúng loại chất thải đó. Kiểm tra giấy phép còn hiệu lực và có bao gồm mã chất thải của mình không — giấy phép xử lý dầu thải không cho phép xử lý bùn thải.
Mỗi lần chuyển giao phải có chứng từ, ghi loại, khối lượng, ngày, bên giao và bên nhận. Lưu chứng từ theo quy định; đây là hồ sơ đoàn kiểm tra hỏi tới trước tiên.
Bốn sai sót hay gặp
- Trộn vào rác sinh hoạt — phổ biến nhất, và dễ bị phát hiện nhất khi kiểm tra.
- Bán cho người thu mua phế liệu — dầu thải và ắc quy hay bị xử lý theo cách này; đây không phải chuyển giao hợp lệ.
- Lưu quá thời hạn vì chờ gom đủ khối lượng cho một chuyến.
- Không có nhãn, nên sau vài tháng không ai biết trong thùng là gì.
Giảm lượng phát sinh
Rẻ hơn xử lý là không tạo ra. Ba hướng dễ làm: dùng khay hứng để không phải lau bằng giẻ, chuyển sang dung môi ít nguy hại hơn nếu công nghệ cho phép, và làm sạch bao bì hoá chất đúng cách để nó không còn là chất thải nguy hại.
Câu hỏi thường gặp
Giẻ lau dính dầu có phải chất thải nguy hại không?
Có. Nguyên tắc chung là thứ gì đã tiếp xúc với chất nguy hại thì thừa hưởng tính nguy hại đó, nên một chiếc giẻ vốn là vải thường trở thành chất thải nguy hại sau khi lau dầu. Cùng nhóm này còn có găng tay dính hoá chất, lõi lọc đã dùng và bao bì đựng hoá chất chưa được làm sạch.
Bán dầu thải cho người thu mua phế liệu có được không?
Không, đó không phải chuyển giao hợp lệ. Chất thải nguy hại chỉ được chuyển cho đơn vị có giấy phép xử lý đúng loại đó, và mỗi lần chuyển giao phải có chứng từ ghi loại, khối lượng, ngày cùng hai bên giao nhận. Kiểm tra giấy phép còn hiệu lực và có bao gồm mã chất thải của mình hay không.
Lưu chất thải nguy hại tại nhà máy được bao lâu?
Có giới hạn thời gian lưu giữ tại cơ sở trước khi phải chuyển giao, nên thùng chứa bắt buộc ghi ngày bắt đầu lưu. Sai sót hay gặp là để quá hạn vì chờ gom đủ khối lượng cho một chuyến vận chuyển. Nếu lượng phát sinh nhỏ, thoả thuận lịch thu gom định kỳ với đơn vị xử lý thay vì chờ đầy.
