Giá một con robot thường chỉ là một phần của tổng đầu tư. Phần còn lại — đồ gá, cấp phôi, an toàn, lập trình, tích hợp — thường lớn hơn, và đó là phần quyết định dự án có khả thi không.
Các khoản trong một dự án robot
- Robot và bộ điều khiển.
- Dụng cụ đầu cánh tay — tay kẹp, đầu hút, súng hàn, thiết kế riêng cho chi tiết.
- Đồ gá và định vị chi tiết — robot cần biết chính xác chi tiết ở đâu.
- Hệ cấp và lấy phôi.
- An toàn — rào, cửa liên động, rào quang, đánh giá rủi ro.
- Tích hợp và lập trình.
- Đào tạo và thời gian chạy ổn định ban đầu.
Bài toán hoàn vốn
| Yếu tố | Ủng hộ đầu tư |
|---|---|
| Số ca | Chạy 2–3 ca; robot không nghỉ nên hoàn vốn nhanh gấp đôi ba lần so với 1 ca |
| Tính lặp lại | Công việc giống nhau, ít đổi mẫu |
| Điều kiện làm việc | Nóng, ồn, bụi, nặng, hoặc có mối nguy |
| Chất lượng | Yêu cầu đồng đều mà người khó giữ ổn định |
| Tuyển dụng | Vị trí khó tuyển hoặc biến động nhân sự cao |
Yếu tố đầu là yếu tố quyết định nhất. Cùng một khoản đầu tư, nhà máy chạy ba ca hoàn vốn trong khoảng thời gian ngắn hơn nhiều so với nhà máy chạy một ca.
Ngược lại, sản phẩm đổi mẫu liên tục làm chi phí đồ gá và lập trình lại tăng lên mỗi lần đổi, và đó là chỗ nhiều dự án robot không đạt kỳ vọng.
Robot trong ô rào và cobot
Robot công nghiệp chạy nhanh, tải nặng, độ chính xác cao, và bắt buộc phải ở trong ô rào có liên động vì tốc độ và lực của nó gây thương tích nghiêm trọng.
Cobot được thiết kế để làm việc cạnh người: giới hạn lực và tốc độ, dừng khi chạm. Đổi lại tải và tốc độ thấp hơn nhiều, nên năng suất thấp hơn.
Hiểu nhầm phổ biến: cobot không mặc nhiên an toàn. An toàn phụ thuộc vào ứng dụng cụ thể — một cobot cầm dao cắt hay cầm chi tiết sắc cạnh vẫn nguy hiểm dù bản thân cánh tay có giới hạn lực. Vẫn phải đánh giá rủi ro cho cả cụm, không chỉ cho cánh tay.
Bắt đầu bằng ứng dụng nào
Ứng dụng đầu tiên nên đơn giản, lặp lại cao, và không nằm trên đường găng của sản xuất. Bốc xếp lên pallet, gắp đặt giữa hai máy, hoặc cấp phôi cho một máy là các lựa chọn quen thuộc.
Tránh chọn công đoạn phức tạp nhất làm dự án đầu tiên. Kinh nghiệm tích hợp và vận hành thu được từ một ứng dụng đơn giản là thứ quyết định dự án thứ hai có thành công không.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao giá robot chỉ là một phần đầu tư?
Vì phần lớn chi phí nằm ở tích hợp: dụng cụ đầu cánh tay thiết kế riêng, đồ gá định vị chi tiết, hệ cấp và lấy phôi, rào an toàn cùng đánh giá rủi ro, lập trình và đào tạo. Trong nhiều dự án, tổng các khoản này lớn hơn giá bản thân robot, và bỏ sót chúng khi lập dự toán là nguyên nhân dự án vượt ngân sách.
Cobot có an toàn tuyệt đối không?
Không. Cobot được giới hạn lực và tốc độ nên bản thân cánh tay ít nguy hiểm hơn, nhưng an toàn phụ thuộc vào toàn bộ ứng dụng. Một cobot cầm dao cắt hay cầm chi tiết sắc cạnh vẫn gây thương tích. Vẫn phải đánh giá rủi ro cho cả cụm gồm cánh tay, dụng cụ và chi tiết, chứ không chỉ dựa vào đặc tính của robot.
Nên chọn ứng dụng nào cho dự án robot đầu tiên?
Ứng dụng đơn giản, lặp lại cao và không nằm trên đường găng của sản xuất — bốc xếp lên pallet, gắp đặt giữa hai máy, hoặc cấp phôi cho một máy. Tránh chọn công đoạn phức tạp nhất làm dự án đầu, vì kinh nghiệm tích hợp và vận hành thu được từ dự án đơn giản mới là thứ quyết định dự án sau thành công.
