Kết cấu thép sơn xong nhìn đẹp, hai năm sau gỉ ở mép và bong từng mảng. Nguyên nhân gần như luôn nằm ở hai chỗ: chuẩn bị bề mặt và chiều dày màng.
Hệ sơn ba lớp
Sơn lót — bám vào nền kim loại và chống ăn mòn. Đây là lớp quyết định tuổi thọ cả hệ.
Sơn trung gian — tạo chiều dày, tăng khả năng cản ẩm và ion ăn mòn.
Sơn phủ — chịu tia cực tím, chịu mài mòn, tạo màu và bề mặt.
Ba lớp phải tương thích với nhau và cùng hệ. Phủ một loại sơn lên lớp không tương thích có thể làm nhăn, không bám, hoặc bong sau vài tháng.
Chuẩn bị bề mặt
Phần lớn hỏng hệ sơn bắt nguồn từ đây. Ba việc:
- Khử dầu mỡ trước, vì phun hạt trên bề mặt dính dầu chỉ làm dầu bám sâu hơn.
- Làm sạch gỉ và vảy cán tới mức đã thoả thuận.
- Tạo độ nhám để sơn bám cơ học.
Mức làm sạch và độ nhám phải ghi vào yêu cầu kỹ thuật bằng thông số. Không ghi thì mỗi xưởng làm một mức, và tuổi thọ chênh nhau nhiều lần với cùng loại sơn.
Sau khi phun hạt, bề mặt bắt đầu gỉ lại rất nhanh trong không khí ẩm — nên sơn lót phải phủ trong khoảng thời gian ngắn sau đó, không để qua đêm.
Điều kiện thi công
| Yếu tố | Yêu cầu |
|---|---|
| Nhiệt độ bề mặt | Cao hơn điểm sương một khoảng an toàn |
| Độ ẩm không khí | Trong khoảng nhà sản xuất sơn quy định |
| Nhiệt độ môi trường | Trong khoảng cho phép; quá lạnh sơn không đóng rắn |
| Gió và bụi | Đủ thấp để không bám vào màng ướt |
| Thời gian giữa hai lớp | Trong khoảng nhà sản xuất quy định |
Điều kiện điểm sương là điều kiện hay bị bỏ nhất. Nếu bề mặt lạnh hơn điểm sương, một lớp ẩm ngưng tụ trên đó trước khi sơn phủ lên, và màng sơn mất bám dính dù mọi bước khác đều đúng.
Điều kiện cuối cũng quan trọng: phủ lớp sau quá sớm thì dung môi lớp dưới bị nhốt lại; quá muộn thì lớp dưới đã đóng rắn hoàn toàn và lớp sau bám kém.
Nghiệm thu
- Đo chiều dày màng khô bằng máy đo, nhiều điểm, và ghi cả giá trị nhỏ nhất.
- Thử bám dính theo phương pháp đã thoả thuận.
- Kiểm khuyết tật: chảy, rỗ, bọt khí, chỗ thiếu.
- Kiểm mép và góc — luôn là chỗ mỏng nhất và là nơi ăn mòn bắt đầu.
Ghi các thông số môi trường tại thời điểm thi công vào biên bản: nhiệt độ bề mặt, nhiệt độ không khí, độ ẩm, điểm sương. Khi có tranh chấp về chất lượng sau này, đây là bằng chứng duy nhất cho biết điều kiện thi công có đạt hay không.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao sơn bong dù thợ làm đúng các bước?
Thường do điều kiện điểm sương. Nếu nhiệt độ bề mặt chi tiết không cao hơn điểm sương một khoảng an toàn, hơi ẩm ngưng tụ thành lớp mỏng trên bề mặt ngay trước khi sơn phủ lên, làm mất bám dính. Đây là điều kiện hay bị bỏ nhất vì nó không nhìn thấy được, phải đo bằng thiết bị.
Phun hạt xong có thể để hôm sau mới sơn không?
Không nên. Sau khi phun hạt, bề mặt kim loại sạch bắt đầu gỉ lại rất nhanh trong không khí ẩm, và lớp gỉ mỏng đó làm giảm bám dính của sơn lót. Sơn lót phải phủ trong khoảng thời gian ngắn sau khi làm sạch, và khoảng đó ngắn hơn nhiều trong điều kiện ẩm.
Nên ghi gì vào biên bản nghiệm thu sơn?
Ngoài chiều dày màng khô đo nhiều điểm và kết quả thử bám dính, phải ghi các thông số môi trường tại thời điểm thi công: nhiệt độ bề mặt, nhiệt độ không khí, độ ẩm và điểm sương. Khi có tranh chấp về chất lượng sau này, đây là bằng chứng duy nhất cho biết điều kiện thi công có đạt yêu cầu hay không.
