Một can dung môi đổ trong xưởng. Người gần nhất lấy giẻ lau. Đó là phản xạ đúng với nước và sai với gần như mọi hoá chất — giẻ lau dính dung môi trở thành vật liệu dễ cháy đặt giữa xưởng.
Quyết định đầu tiên: tự xử lý hay sơ tán
Trước khi làm gì, trả lời ba câu:
- Chất gì, và phiếu an toàn nói gì ở mục ứng phó rò rỉ?
- Lượng bao nhiêu, có lan tới cống hoặc khu khác không?
- Có sinh hơi độc hoặc dễ cháy không?
Sơ tán và gọi lực lượng chuyên nghiệp khi: lượng lớn ngoài khả năng bộ kit, chất sinh khí độc, có nguồn cháy gần, hoặc không xác định được đó là chất gì. Trường hợp cuối bị coi nhẹ nhất và nguy hiểm không kém các trường hợp còn lại.
Bộ kit gồm gì
| Nhóm | Thành phần |
|---|---|
| Chặn lan | Gối chặn, đê mềm, nút bịt hố ga |
| Thấm hút | Tấm thấm, hạt thấm; loại chuyên cho dầu hoặc cho hoá chất |
| Trung hoà | Bột trung hoà axit và bazơ, nếu kho có hai nhóm này |
| Bảo hộ | Găng chịu hoá chất, kính kín, ủng, mặt nạ phù hợp |
| Thu gom | Thùng chứa chất thải, túi, nhãn dán, xẻng không phát tia lửa |
Vật liệu thấm phải chọn theo chất. Loại chuyên cho dầu không hút nước và ngược lại; dùng nhầm thì đổ ra rồi vẫn nằm nguyên đó.
Thứ tự xử lý
- Báo động và đưa người không liên quan ra khỏi khu vực.
- Cắt nguồn cháy: dừng thiết bị, không bật tắt công tắc trong vùng có hơi dung môi.
- Mặc bảo hộ đúng nhóm chất trước khi vào.
- Chặn lan trước, nhất là về phía cống và hố ga.
- Thấm hoặc trung hoà theo chỉ dẫn của phiếu an toàn.
- Thu gom vào thùng có nhãn, xử lý như chất thải nguy hại.
- Thông gió và chỉ cho người trở lại khi đã an toàn.
Bước cuối hay bị bỏ: bổ sung lại bộ kit ngay. Một bộ kit đã dùng mà chưa nạp lại là bộ kit không tồn tại vào lần sau.
Chất thải sau thu gom
Vật liệu thấm đã dính hoá chất là chất thải nguy hại, không phải rác thường. Đựng riêng, dán nhãn ghi rõ chất gì, và chuyển cho đơn vị có chức năng kèm chứng từ. Bỏ vào thùng rác sinh hoạt là lỗi phổ biến và cũng là lỗi dễ bị phát hiện khi kiểm tra.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào phải sơ tán thay vì tự xử lý?
Khi lượng tràn vượt khả năng bộ kit, khi chất sinh khí độc, khi có nguồn cháy gần, hoặc khi không xác định được đó là chất gì. Trường hợp cuối hay bị coi nhẹ nhưng nguy hiểm không kém: không biết chất gì thì không chọn được vật liệu thấm, không chọn được bảo hộ, và không biết phản ứng gì có thể xảy ra.
Vật liệu thấm có dùng chung cho mọi hoá chất không?
Không. Loại chuyên cho dầu không hút được dung dịch nước và ngược lại, nên dùng nhầm thì rải ra rồi chất lỏng vẫn nằm nguyên. Kho có nhiều nhóm chất nên trang bị cả hai loại và ghi rõ trên bao bì loại nào dùng cho gì, vì lúc sự cố không ai có thời gian đọc kỹ.
Giẻ lau dính hoá chất bỏ đi thế nào?
Đó là chất thải nguy hại, không phải rác thường. Đựng trong thùng riêng có nắp, dán nhãn ghi rõ chất đã dính, và chuyển cho đơn vị có chức năng xử lý kèm chứng từ. Bỏ chung vào thùng rác sinh hoạt vừa là vi phạm vừa tạo nguy cơ cháy, vì giẻ dính dung môi có thể tự bốc cháy khi tích nhiệt.
