Phần lớn sự cố kho hoá chất không bắt đầu bằng một vụ nổ. Nó bắt đầu bằng một thùng rò rỉ, chảy sang khu bên cạnh, gặp một chất phản ứng với nó, và tới lúc đó mới thành sự cố.
Tách nhóm trước, sắp xếp sau
Nguyên tắc gốc: hai chất phản ứng mạnh với nhau không được để chung khu, và không được để nơi mà nếu cả hai cùng rò rỉ thì chúng gặp nhau. Vách ngăn hoặc khoảng cách đều được, nhưng phải tính cả đường chảy của chất lỏng trên sàn.
Những cặp cần tách dứt khoát:
- Axit và bazơ — phản ứng toả nhiệt mạnh.
- Axit và xyanua hoặc sulfua — sinh khí độc.
- Chất oxy hoá và chất dễ cháy — cặp nguy hiểm nhất, gồm cả dung môi và giẻ lau dính dầu.
- Kim loại hoạt động và nước hoặc axit — sinh khí hydro.
- Chất dễ cháy và nguồn nhiệt — gồm cả tủ điện và đèn không phòng nổ.
Bể chống tràn
Khu chứa chất lỏng phải có gờ hoặc bể hứng. Nguyên tắc dung tích thường dùng: chứa được thể tích của thùng lớn nhất trong khu, và với khu nhiều thùng thì tính theo một tỉ lệ trên tổng dung tích chứa — lấy giá trị lớn hơn trong hai cách tính.
Bể phải kín và làm bằng vật liệu chịu được chính chất chứa trong khu đó. Một bể bê tông trần không chống được axit.
Bố trí khu kho
| Yếu tố | Yêu cầu |
|---|---|
| Thông gió | Tự nhiên hoặc cưỡng bức, hút ở vị trí theo tỉ trọng hơi của chất |
| Chiếu sáng | Phòng nổ nếu có dung môi dễ cháy |
| Sàn | Chống thấm, có độ dốc về bể hứng, không trơn |
| Lối thoát | Ít nhất hai hướng, không bị hàng chắn |
| Thiết bị ứng phó | Bộ kit tràn đổ, vòi rửa mắt, vòi tắm khẩn cấp trong tầm với |
Hút gió ở vị trí nào phụ thuộc hơi nặng hay nhẹ hơn không khí. Hơi dung môi nặng hơn không khí đọng sát sàn, nên miệng hút đặt trên trần là hút nhầm chỗ.
Ba việc kiểm hằng tuần
- Thùng có bị phồng, rỉ sét hoặc rò rỉ ở đáy không.
- Bể hứng có nước mưa hoặc chất lỏng đọng không — bể đầy sẵn thì không còn chỗ hứng.
- Nhãn còn đọc được không; thùng mất nhãn phải cô lập ngay chứ không đoán.
Câu hỏi thường gặp
Bể chống tràn cần dung tích bao nhiêu?
Thông lệ là chứa được thể tích của thùng lớn nhất trong khu, và với khu nhiều thùng thì tính thêm theo một tỉ lệ trên tổng dung tích chứa, rồi lấy giá trị lớn hơn trong hai cách. Quan trọng không kém là vật liệu bể phải chịu được chính chất chứa trong khu — bê tông trần không chống được axit.
Cặp hoá chất nào nguy hiểm nhất khi để gần nhau?
Chất oxy hoá đặt cạnh chất dễ cháy. Chất oxy hoá không tự cháy nhưng làm đám cháy mạnh lên rất nhanh và khó dập. Nhóm dễ cháy ở đây gồm cả những thứ ít ai nghĩ tới như giẻ lau dính dầu và bao bì giấy, nên khoảng cách phải tính cho cả vật tư phụ chứ không chỉ cho các thùng hoá chất.
Miệng hút gió nên đặt cao hay thấp?
Tuỳ tỉ trọng hơi của chất trong khu. Hơi dung môi thường nặng hơn không khí và đọng sát sàn, nên miệng hút phải ở thấp; đặt trên trần là hút nhầm chỗ và khu vực nguy hiểm nhất vẫn không được thông gió. Với khu chứa nhiều loại, bố trí hút cả cao và thấp là phương án an toàn.
