Ống mềm thuỷ lực vỡ là sự cố nguy hiểm không chỉ vì mất áp. Tia dầu áp suất cao có thể xuyên qua da mà vết thương bên ngoài trông rất nhỏ, và đó là chấn thương cần xử lý y tế khẩn cấp.
Đọc ký hiệu trên ống
Trên vỏ ống thường in: tiêu chuẩn chế tạo, đường kính trong, áp suất làm việc lớn nhất, và ngày sản xuất. Ba thông tin đầu để chọn đúng loại; thông tin cuối để biết ống đã bao nhiêu tuổi.
Ống có nhiều cấp cấu tạo khác nhau — một lớp bện, hai lớp bện, nhiều lớp xoắn — tương ứng dải áp khác nhau. Không suy ra cấp áp từ độ dày cảm nhận bằng tay.
Hệ số an toàn
Áp suất nổ của ống cao hơn nhiều lần áp suất làm việc cho phép; tỉ số đó là hệ số an toàn do tiêu chuẩn quy định. Điều đó không có nghĩa được phép chạy vượt áp làm việc — hệ số an toàn tồn tại để bù cho xung áp, lão hoá và hư hại cơ học, không phải để dùng làm dư địa vận hành.
Với mạch có xung áp mạnh, chọn ống cấp cao hơn mức áp danh nghĩa của hệ.
Bán kính uốn và lỗi lắp đặt
| Lỗi | Hậu quả |
|---|---|
| Uốn gấp hơn bán kính tối thiểu | Lớp bện gãy, ống vỡ sớm tại chỗ uốn |
| Uốn ngay sát đầu nối | Ứng suất tập trung tại chỗ ép, tuột đầu nối |
| Lắp bị xoắn quanh trục | Giảm mạnh tuổi thọ; ống xoắn vài độ đã đủ gây hại |
| Ống căng hết cỡ | Áp suất làm ống co lại theo chiều dài, kéo đứt đầu nối |
| Cọ xát vào kết cấu | Mài mòn vỏ ngoài, lộ lớp bện, gỉ và đứt |
Lỗi xoắn là lỗi khó thấy nhất. Khi lắp, giữ vạch kẻ dọc thân ống thẳng — vạch đó in sẵn trên nhiều loại ống chính để làm chuẩn chống xoắn.
Luôn để ống chùng nhẹ, vì khi có áp ống co ngắn lại.
Thay theo thời gian
Cao su lão hoá theo thời gian kể cả khi ống không làm việc nhiều. Đặt chu kỳ thay theo tuổi ống và điều kiện làm việc, và thay cả cụm ống của một máy cùng lúc thay vì thay từng cái khi vỡ.
Kiểm tra hằng tháng bằng mắt: vỏ nứt chân chim, phồng cục bộ, rỉ dầu ở đầu nối, lộ lớp bện, vỏ bị mài mỏng. Bất kỳ dấu hiệu nào trong số này là lý do thay ngay.
An toàn khi kiểm tra
Không bao giờ dò rò rỉ bằng tay. Dùng một tấm bìa cứng đưa dọc theo ống; tia dầu sẽ để lại vết trên bìa. Và luôn xả áp trước khi tháo bất kỳ đầu nối nào.
Câu hỏi thường gặp
Ống mềm thuỷ lực nên thay khi nào?
Theo chu kỳ tuổi ống, không chờ tới lúc vỡ. Cao su lão hoá theo thời gian kể cả khi ống ít làm việc, nên một ống trông còn tốt vẫn có thể đã mất khả năng chịu xung áp. Thay cả cụm ống của một máy cùng lúc hiệu quả hơn thay từng cái, vì chúng cùng tuổi và cùng điều kiện làm việc.
Ống bị xoắn khi lắp có ảnh hưởng nhiều không?
Rất nhiều, và đây là lỗi khó phát hiện nhất. Ống xoắn chỉ vài độ quanh trục đã làm giảm tuổi thọ đáng kể, vì áp suất bên trong biến chuyển động xoắn thành ứng suất trên lớp bện. Nhiều loại ống có vạch kẻ dọc thân in sẵn để làm chuẩn — giữ vạch đó thẳng khi siết đầu nối là đủ để tránh.
Dò rò rỉ ống thuỷ lực thế nào cho an toàn?
Không bao giờ dùng tay. Tia dầu áp suất cao có thể xuyên qua da trong khi vết thương bên ngoài trông rất nhỏ, và đó là chấn thương cần cấp cứu ngay. Dùng một tấm bìa cứng đưa dọc theo ống để tia dầu để lại vết trên bìa, và luôn xả hết áp trước khi tháo bất kỳ đầu nối nào.
