Khí nén ra khỏi máy nén luôn nóng, ẩm và có dầu. Mức xử lý cần thiết phụ thuộc ứng dụng, và xử lý quá mức tốn tiền không kém xử lý thiếu.
Ba chỉ tiêu của ISO 8573-1
Tiêu chuẩn mô tả chất lượng khí nén bằng ba con số, mỗi con số là một cấp cho một chỉ tiêu:
- Hạt rắn — kích thước và mật độ hạt còn lại.
- Nước — biểu thị bằng điểm sương áp suất.
- Dầu — tổng lượng dầu còn lại.
Cấp càng nhỏ thì càng sạch. Khi đặt hàng hệ xử lý, nêu ba cấp này thay vì nói “khí sạch” — đó là cách duy nhất để hai bên hiểu giống nhau.
Mức cần cho từng ứng dụng
| Ứng dụng | Yêu cầu |
|---|---|
| Xy-lanh, dụng cụ khí nén thông thường | Thấp; lọc thô và tách nước là đủ |
| Van điều khiển, thiết bị đo | Trung bình; cần sấy |
| Phun sơn | Cao về dầu và nước |
| Tiếp xúc thực phẩm, dược | Cao nhất cả ba chỉ tiêu |
Đừng áp mức cao nhất cho toàn hệ. Xử lý tập trung tới mức trung bình rồi bổ sung xử lý cục bộ cho vài điểm cần khí sạch hơn thường rẻ hơn nhiều so với nâng cả hệ.
Sấy làm lạnh hay sấy hấp phụ
Sấy làm lạnh hạ nhiệt độ khí để nước ngưng tụ rồi tách ra. Đơn giản, chi phí vận hành thấp. Giới hạn: điểm sương không xuống dưới mức đóng băng được, nên không dùng cho đường ống đi ngoài trời ở vùng lạnh hoặc ứng dụng cần khí rất khô.
Sấy hấp phụ dùng vật liệu hút ẩm, đạt điểm sương rất thấp. Đổi lại tốn khí tái sinh và chi phí vận hành cao hơn.
Nguyên tắc chọn: điểm sương cần thiết phải thấp hơn nhiệt độ thấp nhất mà đường ống gặp phải. Đường ống đi qua khu vực mát hơn phòng máy nén là chỗ nước ngưng xuất hiện.
Thứ tự lắp
Thứ tự đúng: máy nén, bình tích, lọc thô, máy sấy, lọc tinh, rồi mới ra đường ống. Đặt máy sấy trước lọc thô làm dầu và hạt bẩn đi thẳng vào vật liệu sấy và phá hỏng nó.
Mỗi bộ lọc cần một đồng hồ chênh áp hoặc chỉ báo tắc. Lọc tắc gây tổn thất áp lớn, và máy nén phải chạy ở áp cao hơn để bù — một khoản điện trả cho việc không thay lõi lọc.
Xả nước ngưng
Nước ngưng tích ở bình tích, ở bộ lọc và ở các điểm thấp của đường ống. Van xả tự động rẻ hơn nhiều so với hậu quả của việc quên xả bằng tay.
Nước ngưng từ máy nén có dầu bôi trơn nên không xả thẳng ra cống — cần tách dầu trước, và phần dầu tách ra là chất thải nguy hại.
Câu hỏi thường gặp
Có nên nâng chất lượng khí cho toàn hệ không?
Thường không. Xử lý tập trung tới mức trung bình rồi bổ sung xử lý cục bộ cho vài điểm thật sự cần khí sạch hơn rẻ hơn nhiều so với nâng cả hệ lên mức cao nhất. Chi phí xử lý tăng nhanh theo cấp chất lượng, trong khi phần lớn điểm tiêu thụ trong nhà máy chỉ là xy-lanh và dụng cụ khí nén thông thường.
Chọn sấy làm lạnh hay sấy hấp phụ?
Theo điểm sương cần thiết. Sấy làm lạnh đơn giản và rẻ vận hành nhưng không hạ điểm sương xuống dưới mức đóng băng được. Sấy hấp phụ đạt điểm sương rất thấp nhưng tốn khí tái sinh. Nguyên tắc: điểm sương phải thấp hơn nhiệt độ thấp nhất mà đường ống gặp, kể cả đoạn đi qua khu vực mát hơn phòng máy nén.
Nước ngưng từ máy nén xả đi đâu?
Không xả thẳng ra cống, vì nó lẫn dầu bôi trơn từ máy nén. Cần đi qua thiết bị tách dầu trước; phần nước sau tách mới xả theo hệ thoát nước, còn phần dầu tách ra là chất thải nguy hại phải thu gom và chuyển cho đơn vị có chức năng xử lý kèm chứng từ.
